REGIE:
Christian Alvart

*********

*********

Verdeler:
TBC

Let op: de indringer vanuit Duitsland

Ik moet toegeven, mijn kennis van het Duitse medialandschap is enorm beperkt. Vorig jaar herinner ik mij Sophie Scholl, Die letzten Tage en een jaar eerder was er de grootse claustrofobische bunkerfilm van Hitler tijdens zijn laatste dagen, Der Untergang. Maar daarnaast? Ik moet dan al teruggrijpen naar de ultieme inspecteursserie Derrick en de modernere versies Kommissar Rex en Wolffs Revier om de Duitse taal te horen te krijgen via de televisiebuis (hoor ik daar ook nog iemand Ein Fall für zwei zeggen?). Is het dan slecht gesteld met de Duitse film? We moeten ons geen illusies maken, Duitse recensenten zullen van Belgische filmzijde ook niet veel kaas gegeten hebben. Wederzijds hebben ze met een goed resultaat samengewerkt aan De Bloedbruiloft maar voorts zijn het enkel de internationaal getinte films die de landsgrenzen overstijgen (voor ons uiteraard De Zaak Alzheimer). Hogergenoemde Duitse oorlogsfilms krijgen echter gezelschap van een serial killer drama thriller. Antikörper, of de Engels getinte titel Antibodies, is een verrassende ontdekking die zowel naar inhoud, acteerprestaties en regie het genre weet te overstijgen en bovendien uitpakt met bizar aantrekkelijk art work.

In een seriemoordenaarsfilm heb je steeds twee hoofdkarakters: de seriemoordenaar en de politieagent die achter hem aan zit. In een sterk, haast superhuman openingsmoment zien we dat Gabriel Engel - na een politieagent met een shotgun neergeknald te hebben, een aantal verdiepingen naakt lager te springen, met glasscherven verwond te geraken - al sarcastisch lachend gevat wordt. Hij hield zich bezig met het verkrachten van veertien jonge jongens om daarna van hen bloed af te tappen om daarmee apocalyptische schilderijen te maken. Federaal inspecteur Seiler stopt hem meteen in een cel. Nadat hij op aanvraag een handboek en rode stiften heeft gekregen, begint hij zijn verhaal te vertellen, daarbij masturberend van genot bij het herbeleven van de feiten. Woede alom bij de agenten en Engel doet zijn mond niet meer open.

Er is een derde hoofdpersonage, Michael, part-time boer, part-time lokaal politieagent van het landelijk christelijk dorpje waar hij woont. Een jaar geleden werd het dorp gruwelijk verontrust door de wreedaardige moord op het twaalf jarig meisje Lucia Fielder. Zowel het stadje als Michael die het meisje - maar nog niet de dader - vond, gaan gebukt onder het vreselijke voorval. Michael vertoont zelfs paranoïde verschijnselen in zijn lokale zoektocht naar de moordenaar en hij verwaarloost daarbij zijn gezin wat niet in goede aarde valt bij zijn schoonvader die bij wijze van les de hond van Michael neerschiet tijdens een partijtje jacht. Aan de buitenzijde lijkt Michael de ideale schoonzoon te zijn maar wanneer we binnen zijn gezin kijken, merken we dat hij eigenlijk een gecompliceerd individu is. Hij en zijn vrouw slapen elk in éénpersoonsbedden, waarschijnlijk omdat hij als goed christen - talrijke misbezoeken tonen dit aan - gelooft in het banale feit dat seks enkel in dienst moet staan van voortplanting, hij mislukt in het opvoeden van zijn kinderen - ondanks zijn strenge maar kinderachtige opvoeding blijkt zijn zoon in een moeilijke puberale fase te zitten waarin hij zijn penis laat zien aan meisjes - en hij kan niet op normale emotionele manier communiceren.

Michael komt op de hoogte van het vatten van seriemoordenaar Engel en er raast maar één vraag door zijn hoofd: is deze man tevens de moordenaar van Lucia Fielder. Hij reist af naar de stad en wordt door Seiger geïntroduceerd aan Engel. Plots blijkt Michael de enige te zijn met wie Engel wil communiceren. Echter, normale conversaties zijn het niet ("what do you think when you fuck your wife?"). Zoals Engel het stipuleert, hij is evil en Michael is good waardoor je onderhuids existentiële spanningen voelt en bovenhuids manipulaties van Engel om fataliteit in het leven van Michael te creëren. Engel heeft geen moeite met het bekennen van de vermoorde jongens maar hij beweert Lucia Fielder niet vermoord te hebben maar wel getuige te zijn van wie het wel gedaan heeft. En zo krijg je een interessante, de kijker tot nieuwsgierigheid gedwongen verhaallijn waarbij Michael in dit mentaal kat-en-muisspel iedereen begint te verdenken tot zijn eigen schoonvader, gezin en zichzelf.

Degene die niet verder dan hun neus lang is willen kijken, zullen dit een afkooksel noemen van Se7en en Silence Of The Lambs (die ik trouwens niet zo sterk vind). Het spel dat Engel speelt, zal hem gelijkenissen opleveren met Hannibal Lecter maar regisseur en scenarist Christian Alvart focust vooral op de karakterstudie dan op een vindingrijke plot alhoewel de climax begeleid door bijbelse verzen van Abraham en zijn zoon Isaac behoorlijk strak en spannend is en toch wijst op een onderbouwd verhaal. De seriemoorden zijn wreed en afschuwelijk, toch heeft Alvart er goed aan gedaan om dit met sereniteit aan te pakken. Men krijgt zicht op de gruwelijke daden (en zijn dader) maar ze komen niet in beeld. Dit is een gevoelig thema en grafische uiteenspattingen waren hier niet op zijn plaats geweest. De meer schokkende beelden komen trouwens van Michael wanneer hij tijdens een ontspoorde bui een partijtje wilde seks heeft met een kostuumverkoopster en dit later eveneens op seksuele wijze afreageert op zijn vrouw. Een krachtig thema trouwens tijdens de film. Good people do bad things. Iedereen in het verhaal, van de zoon van Michael over Seiger en zijn baas tot Engel, hebben een verschuivende good-to-evil schaal waarbij gelukkig de gradaties verschillen brengen in hun handelen.

Wanneer de kracht van het verhaal in de karakterstudies ligt, staat of valt de film met de acteerprestaties. Deze zijn uitmuntend te noemen. André Hennicke maakt van Gabriel Engel (kan die naam trouwens nog bijbelser?) een typische filmseriemoordenaar. Echte seriemoordenaars zijn vaak achterlijke, bedplassende, door hun moeder verwaarloosde, hulpeloze eenzaten die niet interessant zijn voor een film. Hun daden helaas wel. En dan maakt men daar graag bijna een karikaturale versie van. Ook bij Hennicke is dat het geval maar hij is dan wel geloofwaardig eng die met zijn spitse uitstraling (al gebruikt in Der Untergang en Sophie Scholl) een perfecte weergave is van madness. Wotan Wilke Möhring speelt de hopeloos christelijke Michael. De hulpeloosheid en bijtende droefheid valt uit zijn ogen af te leiden dat eventjes doorbroken wordt wanneer hij gelauwerd wordt door de federale politie in zijn seriemoordenaarsonderzoek en zijn evolutie op de good-to-evil schaal is benauwend goed gebracht. De non-chalante en escortebezoekende Seiger is weggelegd voor Heinz Hoenig die zowat een Duitse Witse neerzet. Er is ter info ook een cameo voor Nadeshda Brennicke .

Christian Alvart zorgt niet alleen voor een sterke regie en beeldige landschapsfotografie; met paranoiagevoelens, schoonvaderangst, echtelijk schuld zorgt hij naast het seriemoordenaarsverhaal eveneens voor een krachtige dorpsstudie die versterkt wordt met religieuze gerechtigheid. Ik had bij Antikörper een De Indringer gevoel die in mijn top vijf staat van beste Belgische films en deze heeft zelfs nog een tikje meer. Wanneer - zonder de climax te verraden - Alvart gekozen had voor een fatalistisch einde was dit zelfs een klein Duitsers meesterwerk (zelfs na een tweede kijkbeurt blijf ik deze mening behouden) maar met de eindigende kritiek dat hij voor mij beter is dan Silence Of The Lambs zal hij ook wel tevreden zijn.

Bruno Pletinck