Homepage filmsalon
****************
THE WIND THAT SHAKES THE BARLEY

REGIE:
Ken Loach


*********


MET:
Cillian Murphy

Padriac Delaney

Liam Cunningham

*********


UK / 2006 / 121 MIN.
*********


Verdeler:
Cineart

Storm in een glas water

The Wind that Shakes the Barley deed wat stof opwaaien en daar was dan ook heel veel reden toe. De film behandelt een thema dat vele Britten, maar vooral Ieren, nog nauw aan het hart ligt. Anderzijds was er heel wat commotie rond de Gouden Palm die Ken Loach mocht ontvangen in Cannes. Zijn film zou immers niet de sterkste geweest zijn, maar de prijs werd hem eerder toegekend ter compensatie, voor zijn gehele carrière. Alsof dat allemaal nog niet genoeg was, ontstond er in het Verenigd Koninkrijk prompt heisa rond Loach zijn tendentieuze en anti-Britse invalshoek, met een regelrechte hetze en boycot in de meeste bioscopen tot gevolg. Nu kun je zeggen wat je wilt, maar een film die een dergelijke controverse veroorzaakt, moet toch wel iets te bieden hebben?

Ierland, omstreeks 1920. De Ieren worden onder de voet gelopen door het Britse Rijk. Het volk smacht naar onafhankelijkheid maar Ierse burgers worden om de haverklap in elkaar geslagen, vernederd of opgepakt en gemarteld, tot de dood erop volgt. De golf van geweld laat Loach bij momenten bijzonder expliciet zien, intentioneel uiteraard, want de represailles van sommige militairen staan niet in verhouding tot de (vermeende) overtredingen van de Ieren, wat de wraakroependheid van het zinloze machtsmisbruik enkel vergroot. Tussen al dit tumult zien we hoe Damien, een rustige jongeman met doktersambities die binnenkort naar Londen vertrekt, na de brute vergelding op een van zijn makkers een van de meest meedogenloze verzetstrijders wordt. Cillian Murphy vertolkt deze rol in zijn gekende stijl (waar je voor of tegen bent), met vooral onderliggende emoties en af en toe een vulkanische uitbarsting. Damien heeft altijd moeten opkijken naar zijn oudere broer en held Teddy, en dat kun je in deze film goed voelen. Aanvankelijk bundelen de broers de krachten, maar wanneer Teddy na het pact met de Britten deel uitmaakt van de Ierse troepen die de vrede in het land moeten bewaren, staat hij lijnrecht tegenover zijn broer die de volledige onafhankelijkheid eist voor gans Ierland. Bij uitbreiding staat dit voor het hele land. Een natie die verenigd was tegenover een gemeenschappelijke vijand splitst zich nu op in gematigden die tevreden zijn met het einde van het geweld en de halve toezeggingen en een harde kern die doorgaat tot het einde. Gewiekst van de Britten die geen eigen troepen meer verliezen maar de solidariteit tussen de Ieren uiteenscheuren en ze gezellig tegen elkaar laten vechten.

Loach mag zeggen wat hij wil, deze controverse leverde hem toch een pak gratis publiciteit op en deze film zal het ongetwijfeld beter doen dan al zijn vorige. Wat de kwaliteit betreft, kunnen we echter niet tevreden zijn. The Wind that Shakes the Barley is weliswaar een goede film, maar allesbehalve een monument en zeker geen Gouden Palm waard. De lijn van Ierlands onafhankelijkheidsstreven doortrekken naar het hedendaagse geweld in de wereld is al te vergezocht, net zoals het complete onzin is te stellen dat Loach aanzet tot een anti-Britse haatcampagne. De geschiedenis is nu eenmaal wat ze is, als de Britten daar vandaag niet mee kunnen omgaan: pech! Aan de sociale relevantie van deze prent valt immers niet te tornen, integendeel, dankzij deze film komt het geweld dat ook vandaag nog sluimert in Ierland in een heel ander daglicht te staan. De doodgezwegen geschiedenis komt terug onder de aandacht en voor wie dacht dat Britten enkel op vakantie dronken idioten waren die zoveel mogelijk terrein willen inpalmen (bij voorkeur rond zwembad en bar), vroeger was het erger - al willen we niet veralgemenen.

Het valt echter niet te ontkennen dat er weinig emoties worden losgemaakt bij mensen die niet direct met deze situatie te maken hebben. Vrijblijvend, zelfs ietwat afstandelijk volgen we het wel en wee van de twee broers, maar amper tien minuten na de voorstelling ben je het hele drama al weer vergeten. De acteurs kunnen je heel af en toe even vastgrijpen - let op de bijdrage van Roger Allam (Prothero in V for Vendetta) - maar eigenlijk veroorzaakt deze film vooral veel wind. Much ado about nothing, en een Gouden Palmwinnaar mag - met alle respect - toch iets meer te bieden hebben.

Tom De Vreese