REGIE:
Michael Haneke

*********

*********

Verdeler:
Cineart

Gevonden!

Michael Haneke leek eventjes de draad kwijt toen Le temps du loupin 2003 niet overal even enthousiast werd onthaald. De regisseur werd met de sloophamer van zijn sokkel gehaald, Le temps du loup verguisd tot een donkere amateurfilm met een uitermate zwakke psychologie en iedereen vroeg zich na een intense doch broodnodige rehabilitatieperiode - want het was echt wel een draak van een film - af of het ooit nog goed zou komen. Het raakte Hanekes grijze haren amper en twee jaar later stelt hij nieuw werk voor: Caché. Geen verstoppertje meer met de pers en zichzelf, de Oostenrijker leverde een bijzonder keurige Franse film af en werd daar in Cannes meteen voor beloond met de prijs voor beste regie. Chauvinisme? Allerminst! Hanekes film werd ook nog zeven keer genomineerd voor de Europese Oscars (de European Film Awards), en ging lopen met vijf prijzen, waaronder de hoofdvogel voor beste Europese film. Dat kan geen toeval zijn…

Caché begint niet meteen denderend: minutenlang de voorgevel van een doodgewoon huis - hoera. Maar niet enkel wij kijken naar het huis; ook de bewoners, die blijkbaar niet wisten dat ze werden gefilmd. Het gezin Laurent snapt het allemaal niet zo goed. Plots ploft er een videocassette in de bus waarop het doen en laten van man Georges, vrouw Anne en zoon Pierrot is te zien. Een beetje akelig is het, het zou een grap kunnen zijn, ware het niet dat de band vergezeld is van een weinig stichtende tekening. Het is ongetwijfeld verontrustend, maar eigenlijk ook niet meer dan een anomalie in hun anders zo rustige bourgeoisleventje.

Georges presenteert een televisieprogramma over boeken, Anne werkt bij een uitgeverij; haar baas is een vriend des huizes, dat is praktisch. Hun zoontje Pierrot is een gewone jongen, hij zwemt en in zijn tienerkamer hangen posters van films en stoere rappers. Er lijkt niets aan de hand, tot er nog cassettes volgen natuurlijk. De video's worden steeds persoonlijker en als Georges al van bij de eerste band geprikkeld leek, breekt het angstzweet hem nu pas echt goed uit. Er zijn in de verste verte geen aanwijzingen omtrent de identiteit van de afzender. De tekeningen laten weinig aan de fantasie over, maar wat ze precies betekenen is onduidelijk. Georges vermoedt wie de afzender zou kunnen zijn, maar weigert dat met zijn echtgenote te delen. Zij zijn, net als de bezoekers van deze film, de speelbal van iemand die hen in het oog houdt, kampend met datzelfde gebrek aan informatie.

Deze ronduit meeslepende film drijft op de niet-expliciete dreiging van het onbekende en de op sommige ogenblikken zelfs bijna psychotische angst van Georges. In zijn persoonlijke thriller probeert hij op eigen houtje de waarheid te achterhalen maar meer nog lijkt hij zijn eigen grootste vijand. Eens te meer haalt een donker feit uit het verleden de dader in en dit levert knellend kijkplezier op. Maar Haneke heeft zich ook ten volle uitgeleefd in de gelaagdheid van deze tandenknarser. Want onder het leuke leventje van Georges en Anne schuilt een dieperliggende kritiek op de westerse wereld en hoe die omgaat met verantwoordelijkheid tegenover het zuiden. Het schuldgevoel dat Georges torst loopt parallel met de houding van Frankrijk tegenover de onafhankelijkheid van Algerije, of recenter nog tegenover de rellen in Parijs. Want wat zijn wij hier toch beschaafd en welopgevoed, mijnheer! Het is dan ook niet verwonderlijk dat Daniel Auteuil (Le huitième jour) de pannen van het dak speelt als Georges - Auteuil werd zelf geboren in Algiers. Juliette Binoche (The English Patient, Chocolat) doet het ook niet onaardig, maar een hysterische moeder lijkt nu niet meteen de moeilijkste rol om te spelen. Nee, dan toch liever de uitstekende vertolking van Majid door Maurice Bénichou: zonder rancune, gelaten, maar zo intens en met die onvergetelijke scène in het geheugen gegrift. Haneke veroordeelt niet, zet nog minder aan tot schuldgevoel en insinueert al helemaal niet dat er iets mis is met de comfortmaatschappij. Waarom zou hij ook? Hij heeft het maar te tonen. Kent u meteen ook de Franse vertaling van het Oostenrijkse Funny games

Tom De Vreese