"I believe in forgiveness, I believe people can change"

Bekroond als beste actrice op het filmfestival van Cannes. Hoogstwaarschijnlijk zal deze film een ommekeer betekenen in de carrière van Maggie Cheung. Waar zij voorheen door regisseurs enkel of toch vooral gevraagd werd voor rolletjes in typische Jackie Chan actiefilms en later, na 1992 wanneer ze een Zilveren Beer te Berlijn wint, voor rollen als de mooie, verleidelijke Aziatische dame (u zal ze vooral kennen als de klassieke Chinese vrouw met sterallures vanuit In The Mood For Love of als de begeerlijke Flying Snow uit Hero), diende ze nu in de film van haar ex-man Olivier Assayas - een vorige samenwerking vond plaats met Irma Vep over een Franse regisseur die de Aziatische actrice Maggie Cheung in zijn film wil laten meespelen, jaja - een heroïneverslaafde te spelen die haar junkleven moet omgooien om nog enkele levenskansen te kunnen benutten.

Het verhaal speelt zich af in de internationale rockunderground. Lee Hauser (gespeeld door James Johnston, één van de bad seeds van Nick Cave) is een schim geworden van de uitstekende muzikant die hij was in de jaren tachtig. Hij is een futloze, inspiratieloze en aan heroïne verslaafde singer-songwriter geworden die er zich angstig van bewust is dat zijn laatste werk allesbehalve professionele rockmuziek is en zo een comeback mijlenver van hem verwijderd ziet staan. Zijn partner Emily Wang (Cheung) bevindt zich in dezelfde rioolgoot. Ooit een MTV-achtige ster in de eighties, nu een zangeres met betwijfelend talent en eveneens altijd klaar om een knalshot in haar lichaam te spuiten. Zij wordt zelfs verweten de oorzaak te zijn van de slabakkende carrière van Lee omdat ze voor niks anders zorgt dan drugs en problemen. Ook Lee begint zich daar zelfbewust van te worden en op een avond maken ze klankklare ruzie waarop Emily de woonst verlaat om zich in de auto te goed te doen aan nieuw aangekocht heroïnespul (let hierbij op de achtergrond waar een brand uitbreekt in een fabriek in de overzeese industriezone, het staat symbolisch voor de zelfdestructie van Emily). De helft ervan heeft ze achtergelaten voor Lee maar wanneer ze terugkomt, blijkt dat een overdosis geweest te zijn voor hem. Emily wordt wegens drugsbezit voor zes maanden opgesloten in de gevangenis en aldaar behandeld met methadon. Hun zoon Jay wordt bij de goede pleegzorgen achtergelaten van de ouders van Lee, de ingetogen, brave en de muzikale erfenis van zijn zoon Lee coördinerende Albrecht (Nick Nolte) en zijn doodzieke vrouw Rosemary (Martha Henry).

Wat eigenlijk tot hiertoe de ondergang in een negatieve spiraal belichtte van Emily, is het nu tijd om de titel van de film eer aan te doen: met horten en stoten, met ups en downs clean worden en blijven, en tegelijk haar ware verdriet om haar man, die ze ondanks de ellendige drogeerperiode heel erg graag zag, verwerken en voor het weerzien van haar kind vechten en, ongeacht het junkieverleden, hem opvoeden. Assayas doet het op een zeer originele manier. Niet dat flitsende, op automatiseerneempillen gebaseerde Spun of Requiem For A Dream, noch die zoetere Hollywoodiaanse aanpak zoals Almost Famous, noch een triproadmovie zoals Fear & Loathing In Las Vegas en vergeet ook Velvet Goldmine, hij focust zich vooral op de persoon van Emily en haar gevoelswereld. Haar cleanproces is er één van verschillenden lagen die elk subtiel worden belicht. De eerste laag is die van de verlossing van de verslaving, en wees er maar zeker van dat de heroïnesubstantie methadon geen wondermiddel is. Een tweede laag is ingeburgerd raken in de samenleving. Als je een leventje gewend bent in glatter en glimmer is een overstap naar een nine-to-five job in een restaurant of als kledingsverkoopster met etterklanten geen lachje. Een derde en moeilijkste laag is de confrontatie met de familie. Hoe vertel je hen dat je de dood van je man niet gewenst hebt, ook al heb je zelf het spul gekocht, hoe ga je uitleggen dat je als ex-junkie toch voor je zoon wilt zorgen. Het is hier dat de film echt openbreekt omdat Nick Nolte in zijn samenspel met Cheung nooit beter is geweest. U kent hem als een roekeloze, wilde acteur, ik ook, maar hoe tegenovergesteld is hij hier. Heel ingetogen, een vat vol levensemotie die op ontroerende en wijze manier een brug probeert te vormen tussen Emily, Jay en Rosemary. Een innig sterke prestatie. De vierde, emotioneel pijnlijke laag bestaat erin uw bloedeigen maar voorheen verwaarloosde zoon te leren kennen.

Assayas' aanpak werpt vruchten af. Zijn film is sfeervol met beelden uit diverse grootsteden - o.a. Londen, Parijs en Vancouver passeren de revue - afgewisseld met authentieke undergroundbeats (zo komt Tricky zijn ding doen), een schitterende Nick Nolte en een sobere Maggie Cheung (ook zulk een Courtney Love rol kan ze dus aan, al heeft ze er ook een deel van Yoko Ono in gestopt) en een bijpassende score van Brian Eno. Een minpunt voor sommigen zal zijn dat hij de film vergeten af te maken is. Het einde voelt immers als te open aan en laat inderdaad een aantal vragen omwille van een aantal inconsistente subplotten onbeantwoord. Maar de manier waarop Emily haar song opneemt, met hulp van David Roback van Mazzy Star, voelt zo puur, zo fragiel haast naakt aan dat het het begin van een wederopstanding symboliseert. Zo hij zijn film symbolisch begint - shots van een Canadese industriezone staan teken voor het milieu van de rockmuziek waarbij de scène waarin Emily zichzelf heroïne inspuit terwijl er een brand in een fabriek op de achtergrond uitbreekt symbool staat voor de zelfdestructie - zo eindigt hij eveneens zijn alternatieve druggerelateerde aanpak - de trillende en nadien harmonieuze, pure stem staat voor het ineenklikken van de verschillende levenspuzzelstukjes. Te ontdekken waard.

Bruno Pletinck