REGIE:
Fernando Meirelles

*********

*********

Verdeler:
TBC

Groene vingers

Fernando Meirelles deelt films uit alsof het niets was. Na het alom bejubelde Cidade de deus kan de mensheid nu The constant gardener aanschouwen, zowaar gebaseerd op een bestseller van John Le Carré! Een gulle schenking zonder meer. Dit mag dan heel erg in aanmerking komen voor de slechtst gekozen titel ooit, het werd een broeierig drama en dat heeft heel wat meer te bieden dan een wroetende tuinman.

Al moeten we wel bij hem beginnen. Academicus en fervent tuinder Justin Quayle (Ralph Fiennes) neemt afscheid van zijn vrouw Tessa (Rachel Weisz). Zij trekt met Arnold (Hubert Koundé), een Afrikaanse dokter en vriend, naar Kenia. Op dat ogenblik was alles nog simpel, wat volgde hadden we amper durven bedenken. In een spel met en tegen de tijd worden heel wat dekseltjes geopend die beter dicht waren gelaten. Als weerloze mugjes in de Afrikaanse hitte zakken we uitgeput en nietsvermoedend neer in een web vol intriges, verraad in de ergste zin van het woord, dubieuze belangen en heel veel geld. Justin Quayle is zo een mugje, het web zijn trieste lot. Meirelles voert ons mee naar wat zich afspeelt in Afrika, maar vooral ook naar wat daarvoor al allemaal is gebeurd. Het Zwarte Continent kent al sinds mensenheugenis harde tijden en als er al blanken rondlopen, dan zijn die daar meestal niet om de problemen op te lossen. In de medische sector valt veel geld te rapen, en wat is er leuker dan tien kleine negertjes als proefkonijnen te gebruiken om de medicijnen van vette Europeanen of Amerikanen op punt te stellen?

Tussen al deze corrupte smerigheid moet de eeuwige tuinman zijn mannetje weten te staan. Niet dat de brave jongen iets heeft uitgespookt, maar het vuur dat hij zo bewonderde bij zijn vrouw heeft de onfrisse aandacht gewekt van zakenlui die graag in het donker werken. Quayle hoopt de waarheid te ontdekken, maar rent zodanig van hot naar her dat hij niet meer weet wie hij kan vertrouwen en nog minder zeker is of het uiteindelijk allemaal wel zin heeft. Een terechte vraag want bij momenten is deze film verschrikkelijk langdradig. Het verhaal is best boeiend en spreekt heel erg tot de verbeelding. Soms raken de beelden zelfs aan het poëtische, maar wat duurt het een hele tijd om de hele intrige uitgelegd te krijgen en laat vaart nu net datgene zijn wat deze prent het meest kon gebruiken. Fiennes prestatie is zeker niet mis en dat geldt trouwens voor de hele cast, maar er wordt wel heel erg Brits gespeeld en dat geldt ook voor het concept van de film. Kurkdroog imperialisme: ik ben de goede blanke Britse man en ja, goed, er lopen ook enkele stoute witte meneren rond, maar ik zal jullie Afrikaantjes eens uit de nood helpen - a very English movie indeed..

Meirelles heeft het begin en einde mooi afgebakend, maar wat ertussen zit lijkt op een safari door de brousse: af en toe onwaarschijnlijk mooie beelden, maar au fond vooral een gammel karretje dat je op een hobbelige weg heen en weer schudt. Deze prent druipt van het sociaal engagement maar de overvloed aan andere thema's maakt het geheel veel te druk. Is het een liefdesverhaal? Is het een aanklacht om wat er in Afrika gebeurt? Is het de bedoeling om de reikwijdte en macht van multinationals aan te kaarten? Wellicht wel allemaal, maar het mocht veel krachtiger geregisseerd want op het doek raakt alles vermengd waardoor elk thema fors aan kracht inboet. Daarenboven koppelt Meirelles intense dynamiek en spanning aan ronduit amateuristische shots of clichés. Tragiek wordt opgevolgd door een heroïsch shot in kikkerperspectief, de presentatie van een nieuw personage gebeurt van achter een venster, met het raamwerk midden in het frame. Met alle respect voor de regisseur, maar dit zijn flagrante beginnersfouten. In zulke omstandigheden is het amper verwonderlijk dat Fiennes' personage, in tegenstelling tot zijn kalme aard, de teugels volledig kwijtraakt. Had hij toch maar eerst in het script gesnoeid, want dat was uiterst welkom geweest!

Patrick Van Laer