REGIE:
Florian Henckel von Donnersmarck

*********

*********

Verdeler:
Cinemien - ABC

Feind hört mit !

In Das Leben der Anderen volgt geheim agent Wiesler het doen en laten van auteur Georg Dreyman. Niets bijzonders zou je denken, de zoveelste CIA-film met massa's ontploffingen. Niets is echter minder waar, want deze Duitse film spitst zich op hoogstaande wijze toe op een minder leuke pagina uit de geschiedenis van onze Oosterburen. Toen Berlijn nog verdeeld werd door een muur, deinsde de Stasi (de geheime politie) er immers niet voor terug om de geesten van potentieel subversieve individuen te kraken. De Gestapo was tijdens WO II te brutaal, te gewelddadig, dat was fout. De Stasi wilde zeker niet dezelfde fouten maken, dus begingen ze er andere…

Mensen als machines die het grote staatsapparaat zonder vragen gehoorzamen. Zo zag de DDR eruit onder de communistische Eenheidspartij. De Stasi of Staatszekerheid heeft daar in grote mate toe bijgedragen, niet voor niets wordt ze nu nog steeds geroemd als meest effectieve inlichtingendienst ooit. Ondertussen weten we maar al te goed dat van vrije meningsuiting geen sprake was. Mensen met te liberale opvattingen konden in het beste geval ontsnappen, maar een veelvoud daarvan kwam op een zwarte lijst terecht, mocht zijn job niet meer uitoefenen of werd gevangengezet. In tijden van burgerinformanten en infiltranten pas je dus maar beter op met wat je zegt en dat heeft Georg Dreyman goed begrepen. Zijn toneelstukken worden nog steeds gespeeld, al mag zijn goede vriend Albert Jerska ze niet langer regisseren. Ondanks zijn uitgesproken voorliefde voor Oost-Duitsland ziet kapitein Wiesler, een zo goed al emotieloze agent, toch voldoende reden om Dreymans leven te volgen. Zijn intelligentie staat buiten kijf, maar blijken zijn idealen wel bestand tegen de onmenselijke onderdrukkingen van de socialistische heilstaat?

Het onderwerp mag dan weinig opbeurend zijn, de film getuigt van meesterlijke precisie. Zowel op het vlak van verhaal als van regie en acteren valt helemaal niets op deze prent af te dingen. We krijgen geen gefrustreerde uithaal naar de geschiedenis maar een beheerste en vooral veelzijdige uitwerking van tragische feiten. Dit siert de regie van Florian Henckel von Donnersmarck: hij kiest niet voor effecten die holderdebolder over het scherm worden gekliederd maar voor nuancering en geleidelijke gewenning. Hierdoor zegt hij zoveel meer dan je met botte uiteenzettingen ooit had kunnen doen. Die gelaagdheid vertaalt zich ook in de uitstekende vertolkingen van de cast. In de eerste plaats van Ulrich Mühe als agent Wiesler; de manier waarop hij een Stasi-agent vertolkt verzoent kil en teder, methodisch en begaan, dodelijk efficiënt en ondanks alles integer. Mühe overtreft alle verwachtingen en levert met verve een onvergetelijk personage af. Ook Sebastian Koch (rol van Dreyman) die we eerder al opmerkten in Zwartboek van Paul Verhoeven en de vele andere acteurs (Martina Gedeck, Ulrich Tukur, Thomas Thieme…) slagen erin om doorleefde en vooral geloofwaardige figuren neer te zetten, wat de intensiteit van het kijken enkel verhoogt.

Geheimen, machtsmisbruik en angst zijn wel vaker voorkomende thema's, maar de manier waarop Florian Henckel von Donnersmarck ze heeft behandeld - in een debuutfilm nota bene - zal nog geruime tijd in ons geheugen staan gegrift. Je hoopt bij elke film dat hij je zal kunnen meenemen naar een andere wereld, waar je kunt meeleven met personages, gevoelens en ervaringen kunt delen… deze film doet het allemaal en zoveel meer. De vele prijzen die deze film al mocht ontvangen liegen er niet om. Bij de Golden Globes mocht het niet zijn, maar wij weten nu al welke film zeker een Oscar verdient!

Tom De Vreese