REGIE:
Ole Bornedal

*********

*********

*********

Denemarken / 2003 / 125 min.
*********

Verdeler:
Les Films De L'Elysée

Achtervolgd door de geest van haar moeder

I Am Dina/Dinas bok, naar de gelijknamige bestseller uit 1989 van de Noorse schrijver Herbjorg Wassmo, is het verhaal van de jonge vrouw Dina die op vijfjarige leeftijd de dood van haar moeder veroorzaakte. Sindsdien, uitgestoten door haar vader en familie, leeft ze teruggetrokken in haar morbide fantasiewereld en bezit ze een ongecontroleerde levenslust.

We zijn in het uiterste noorden van Noorwegen rond het midden van de 19de eeuw. In de beginsequentie zien we enkele intimische beelden van moeder Gertrude (Pernilla August) en de vijfjarige Dina. Daarna gaan we naar het washuis voor de grote wasdag. Haar moeder en de andere vrouwen, met strakke hoofddoeken, hebben alleen hun hemdjes aan en losgeknoopte lijfjes. Bloten voeten in klompen en opgerolde mouwen. Het is snikheet. Terwijl haar moeder een van de meisjes bevelen geeft, wil Dina de wasmachine van dichtbij bekijken. Ze bedient daarbij de hendel zodat de pot met kokend zeepsop eerst op het gezicht en daarna op het lichaam van haar moeder terechtkomt. Dagenlang zal Dina, opgesloten, haar moeder horen kermen en kreunen van de pijn tot ze uiteindelijk sterft. Dit levert zeer aangrijpende beelden. De premisse lijkt veelbelovend.

Haar vader (Bjorn Floberg), de drost, overweldigd van verdriet, schenkt haar geen vergiffenis. Hij laat haar onderbrengen in een naburige boerderij waar ze opgevoed wordt door dienstmeisjes. Van dan af sluit Dina zich op in haar eigen wereldje. Ze spreekt nauwelijks en zoekt contact met geesten en spoken om zodoende haar moeder levendig te houden. Ze groeit op als een wild kind met als enige toeverlaat de staljongen Thomas (Hans Matheson). Tien jaar later. Dina (Marie Bonnevie) is een volwassen temperamentvolle vrouw die zich door niemand de les laat spellen. Meestal bevindt ze zich in de stal of galoppeert ze op haar zwarte paard door de weidse landschappen. Nadat haar vader haar uithuwelijkt aan zijn tien jaar oudere vriend Jacob (rol van Gérard Depardieu) is het hek van de dam. Hij neemt Dina mee naar zijn landgoed en handelspost in het afgelegen Reinsnes waar ze na verloop van tijd regeert met een ijzeren hand. Van niemand dult ze bevelen. Voor niemand heeft ze een lief woord. Aan niemand gehoorzaamt ze. Ook niet aan haar schoonmoeder die haar alsmaar opnieuw verzoekt een handje in het huishouden toe te steken. De komst van huisleraar Lorch (Soren Saetter-Lassen) zorgt echter voor een kentering in haar leven. Hij leert haar rekenen, schrijven, cello spelen en laat haar vliegen over de bergen. Het is alsof mijn overleden moeder hem mij toestuurde, mijmert ze. Na enige tijd verzorgt Dina geregeld een cello-optreden in het salon voor genodigden van haar schoonmoeder. Ze bespeelt de cello als een bezetene, met haar ongekamde gitzwarte haren in de ogen, ongeremd. De hele wereld kan haar gestolen worden. Want de gedachte Ik ben Dina. Ik ben niemand. Slechts het kind dat haar moeder vermoordde, overmeestert haar. Op haar echtgenoot en de andere mannen (incluis haar stiefzonen en de staljongen) in haar nabijheid heeft haar sensualiteit een even betoverend als verwoestend effect. Dina kan niet liefhebben totdat Leo (Christopher Eccleston), een geheimzinninge Rus, op het toneel verschijnt.

I am Dina/Dinas Bok, werd geregisseerd door de gerenommeerde theatermaker Ole Bornedal, naar het scenario van de Zweedse dramaturg Jonas Cornell. Als filmmaker is Bornedal vooral bekend van de thriller Nightwatch met Nick Nolte en Ewan McGregor. Als producent trad hij op voor onder meer Mimic. Het is dan ook nogal verwonderlijk dat hij na vernoemde thrillers zich toespitst op een sterk psychologisch drama.

Een roman van 539 pagina’s verwerken in een 125’ durende film is niet gemakkelijk. Toch slaagt Bornedal erin I am Dina meesterlijk te transponeren naar het witte doek. Naast Bornedal tekent Dan Laustsen (Mimic, Le Pacte des Loups) voor de oogverblindende fotografie die de steile bergen, de zee en de stranden een extra dimensie geeft. De muziek is het werk van Marco Beltrami, de Amerikaanse componist van onder meer Blade, Halloween: H20. De kostumering is van Dominique Borg, die werkte met Bruno Nuytten voor Camille Claudel en met Claude Lelouch voor Les Misérables.

I am Dina is een Noord-Europese coproductie, gedraaid in het Engels, met een internationale cast. Voor de vertolking van de volwassen Dina deed Bornedal een beroep op de Scandinavische actrice Marie Bonnevie (Jerusalem) die haar Engels filmdebuut maakte met Antonio Banderas in The 13th Warrior. Indringend geeft ze gestalte aan de voor rechtvaardigheid strijdende Dina, soms lief (in de scènes met Stine, de min van haar zoon Benjamin en de anarchist Leo) en dan weer genadeloos gemeen. Zeer terecht kreeg ze op het Montréal-festival de Prijs voor Beste Vrouwelijke Vertolking. Ook is er de présence van klasbak Gérard Depardieu en Christopher Eccleston (Jude), geflankeerd door een pleiade van minder bekende maar daarom niet minder getalenteerde acteurs. En natuurlijk zorgt de cellomuziek van de bekende, uit Quebec afkomstige, zangeres/celliste Jorane voor de rest.

I am Dina is waarschijnlijk te grimmig en uitzichtloos om een groot publiek aan te trekken. Toch is het een film om te ontdekken. Sterk, meeslepend, fascinerend. Een krachttoer!

Linda Crivits