2003, USA

Regisseur: Gus Van Sant

Cast: Alex Frost, Eric Deulen, John Robinson, Jordan Taylor, ...

Duur: 81 min.

Release: 12-11-2003

Verdeler: Cinéart

Live action videogame

Het is een doordeweekse dag op een Amerikaanse High School. Geen vuiltje aan de lucht, alles gaat zijn gewone gangetje. John heeft weer problemen met zijn dronken vader waardoor hij te laat in de les komt. Michelle krijgt te horen van haar onderwijzeres lichamelijke opvoeding dat ze beter in korte broek aan de activiteiten kan deelnemen. Elias fotografeert jongeren voor zijn gekozen studierichting die hij in de doka gaat ontwikkelen. Drie vriendinnen roddelen en tateren erop los tijdens de middagpauze. Dan komt John twee kerels in militaire outfit tegen die hem waarschuwen dat er iets ergs gaat gebeuren. Om een of andere reden neemt John deze uitspraak au serieus en maant iedereen aan niet meer in de school binnen te gaan. Te laat. Er weerklinken schoten, er ontstaat paniek. Wat is er gebeurd en waarom?

Regisseur Gus Van Sant introduceert zijn personages op aparte wijze. Eerst krijg je de naam op het scherm waarna de camera de jongeling volgt doorheen het schoolgebouw. Langs een labyrint van gangen in verschillende lokalen zien we wat de studenten doen alvorens het drama plaats vindt. Dezelfde situaties worden vanuit het perspectief van een ander persoon verteld zodat je na enige tijd door hebt dat de eerste vijfenveertig minuten van de film over pakweg vijftien minuten verhaaltijd gaan.

Dan focust de camera op twee andere leerlingen. Het blijken twee vrienden te zijn met als gemeenschappelijke hobby videospelletjes en een voorliefde voor wapens. Zij slagen er zelfs in een zwaar kaliber te bestellen via internet. Eenmaal ze dit exemplaar in handen hebben kunnen ze hun luguber mysterieus plan uitvoeren. Ze beseffen dat ze vandaag zullen sterven maar wel om een gerechtvaardigde reden.

Aan de basis voor het realiseren van deze film lag het stijgende wapengeweld op de Amerikaanse scholen. Meermaals haalt een bloederige schietpartij het nieuws. De eerste filmmaker die hier aandacht aan besteedde was Michael Moore met zijn documentaire Bowling For Columbine, een eigenzinnige visie over het wapengebruik in de USA. Gus Van Sant geeft meer duiding aan het waarom twee leerlingen een bloedbad aanrichtten. Deze reden kan afgeleid worden uit een klasscène waar een leerling wordt bekogeld met natgemaakt papier alsook een dialoog tussen een van de daders en een onderwijzer die smeekt om zijn leven.

De intelligentie van de film zit hem echter in de inspiratiebron van het moordende duo: een shoot 'm up videogame. En zo is de beeldregie ook opgebouwd. Iedereen kent wel de videospelletjes Doom of laten we het in de filmwereld houden Alien waar de spelcontroller een wapen wordt en de speler de opdracht krijgt om de monsters die in beeld komen aan flarden te schieten. Hoe langer men speelt hoe sterkere wapens men in handen krijgt. Vanaf het begin is dan ook de filmstructuur opgebouwd door de ogen van de daders. De verschillende leerlingen die tijdens hun introductie door de gangen lopen zijn de monsters die moeten afgeschoten worden. Meedogenloos. En zo gebeurt het ook. Eenmaal de daders in de strijdzone zijn aanbeland worden de monsters opgejaagd en afgeslacht.

Elephant geeft de feiten weer, geen oplossingen. Naar sommige antwoorden hebben we het raden. Er wordt tweemaal verwezen naar homoseksualiteit zonder dat dit onderwerp goed wordt uitgewerkt. Ook worden de karakters niet echt uitgediept zodanig dat elk personage gewoonweg een schakeltje blijft in het geheel. Een puzzelstukje dat juist past in de afgebakende tijdspanne waarin de film zich afspeelt. De opgebouwde structuur is niet nieuw. Michael Haneke heeft dit al eens gedaan met zijn 71 Fragmente Einer Chronologie Des Zufalls uit 1994 waar hij verschillende personen volgt alvorens zij betrokken raken bij een bankoverval waarbij er twee doden vallen. Ook Doug Liman heeft deze techniek toegepast bij Go. De eerste keer dat deze structuur echt in de belangstelling stond was Pulp Fiction van Quentin Tarantino waar doorheen de drie verhalen verschillende raakpunten waren. Toch is deze Elephant een film waar men over nagedacht heeft. Deze Gouden Palmwinnaar kan hiermee alleen maar de reputatie bevestigen van Gus Van Sant(My Own Private Idaho, Good Will Hunting, Psycho)als gestileerd eigenzinnig filmmaker, ook al zijn niet al zijn films toegankelijk voor iedereen. Over deze Elephant zal nog veel gediscussieerd worden, te beginnen over de betekenis van de filmtitel!

Patman