De jaren 1950 waren in Hollywood nu niet meteen de meest progressieve. Denk maar aan al die kuise komedies met Doris Day en Rock Hudson, waarvan Pillow Talk nu nog het meest bekendheid geniet. Travestieten en transseksuelen waren niet meteen geliefkoosde topics voor een filmhit in de jaren 1950. Toch was er een regisseur die er in 1954 een film over maakte. Zijn naam is Edward D. Wood Jr. en hij staat bijna overal geboekstaafd als de slechtste regisseur aller tijden.

Ondanks het feit dat Ed Wood vooral bekend is om zijn films Glen or Glenda en Plan 9 From Outer Space, schreef en regisseerde hij een hele waslijst aan titels. Geen ervan zal de filmgeschiedenis ingaan als meesterwerk. Hoewel Wood nu een cultaanhang heeft en zijn films wel gesmaakt worden door liefhebbers van camp, had hij zijn hele leven lang geen succes en kon hij nauwelijks genoeg geld bij elkaar scharrelen voor zijn projecten.

Ed Wood werd geboren in 1924 en na de Tweede Wereldoorlog, zou hij zijn eerste langspeelfilm maken. Het werd meteen een hoogst persoonlijk initiatief. Glen Or Glenda gaat namelijk over het leven van een man, Glen, die zich in het geniep graag als vrouw optut. Wood was zelf ook een travestiet, die graag de angoratruitjes droeg van zijn vrouw, Dolores Fuller, die de rol van Glens verloofde speelt in Glen or Glenda. Naar verluidt zou Ed Wood zelfs vrouwenondergoed gedragen hebben onder zijn soldatenuniform. Wood vertolkt zelf de rol van Glen, zij het dan onder het pseudoniem Daniel Davis. Wood had trouwens een hele reeks pseudoniemen. Wanneer je op de aftiteling Edward Davis, Flint Holloway, Larry Lee of Don Miller ziet verschijnen, gaat het eigenlijk ook om diezelfde Edward Wood.

Wie nu kijkt naar Glen or Glenda hoeft zeker geen filmkenner te zijn om te merken wat een houterige, slecht geacteerde, pseudo-intellectuele prent het is. De film heeft af en toe een heel nuchtere, bijna documentaire-achtige toon. Zo vertelt een zakelijke voice-over hoe moeilijk het is om als travestiet door het leven te gaan. Andere zaken die we te weten komen, is dat zeker niet alle travestieten ook homoseksuelen zijn (Wood bijvoorbeeld was hetero). En - zo zegt de verteller ook - wie in psycho-analyse gaat, kan zelfs van zijn kwaal verlost worden.

Deze opsomming van al dan niet verdraaide feiten worden te pas en te onpas onderbroken door beelden van onheilspellende bliksemflitsen, gevolgd door beelden van een krankzinnige psychiater, die zogezegde diepzinnigheden zit te debiteren. De rol van de psychiater wordt vertolkt door de in de jaren 1950 in vergetelheid geraakte Hongaarse acteur Bela Lugosi, die vooral bekend is uit de klassieker van Tod Browning: Dracula (1931). Wat Lugosi hier nu allemaal zit te brabbelen en wat het te maken heeft met die arme Glen, is niet altijd even duidelijk. Hilarisch is het wel!

Alsof die mystieke interventies van de grote Dracula-acteur nog niet genoeg zijn, bezondigt Wood zich ook nog aan een heel vervelend en slecht geschreven scenario, stuntelig in beeld gebrachte scènes en een barslechte acteursregie. Woods vrouw, Dolores Fuller, acteert zo monotoon dat je bijna denkt naar een parodie te zitten kijken. Toch werd alles destijds heel ernstig opgevat. Na Glen or Glenda (een film die ook wel bekend staat onder de titels I Changed My Sex, He or She of He Led Two Lives) verging het Wood niet echt beter.

In Jail Bait, ook uit 1954, vertelt Wood het verhaal van een crimineel die een zware plastisch chirurgische ingreep ondergaat. In 1955 laat hij in Bride of the Monster Bela Lugosi weer optreden. Lugosi speelt Dr Vornoff, die een superras wil creëren. Zijn assistent wordt vertolkt door Tor Johnson, een Zweedse worstelaar die vanaf dan deel zou uitmaken van Woods schare van mislukte acteurs. Woods 'meesterwerk' is volgens velen Plan 9 From Outer Space (1958). De laatste film die hij regisseerde was The Sinister Urge uit 1961. Wood overleed in 1978, hij bleef tot aan zijn dood werkzaam in het pornofilmcircuit als regisseur en schrijver.

Dankzij het liefdevolle Ed Wood, Tim Burtons eerbetoon aan de slechtste filmregisseur ooit, kwam er opnieuw belangstelling voor Ed Wood. Johnny Depp speelde één van zijn mooiste rollen als de gedreven Wood, die in weerwil van alle tegenslagen bleef verderploeteren. Martin Landaus vertolking van Bela Lugosi was ook onvergetelijk en ze leverde de acteur zelfs een verdiende oscar op. Samen met Burtons Ed Wood, zonder twijfel één van Burtons absolute toppers, vormt Glen Or Glenda de perfecte introductie tot het werk van deze bizarre regisseur.

Kathy Mathys

Regie:
Edward D. Wood Jr.

Cast:
Bela Lugosi (psychiater)
Daniel Davis (Glen)
Dolores Fuller (Glens verloofde)