*********

*********

Verdeler:
Cinéart

Zwaarmoedige film behandelt delicate thema's.

Toen regisseur Lukas Moodysson in 1998 aanbrak met Fucking Amal, bleek hij één van de nieuwe gezichten te worden achter de soms zo inventieve Scandinavische cinema. Twee jaar later stond hij er weer met het al even succesvolle Tillsammans, alwaar hij vooral enkele humoristische snaren bespeelde. Wederom twee jaar later keert hij terug naar het serieuze, zelfs diepdroeve pad met het realistische en aangrijpende Lilja 4-Ever, waarin Moodysson zware thema's als armoede, kindverwaarlozing en prostitutie aanhaalt.

Al vanaf de openingsscène voelt de kijker een zekere spanning. Opslag krijg je de indruk dat niet alles goed zal aflopen. Ondersteund door het krachtige Rammstein-nummer Mein Herz Brennt loopt een toegetakeld 16-jarig meisje over de Zweedse straten, het is Lilja (Oksana Akinshina), haar leven op die moment meer dan beu. Deze sleutelscène in de film zal ook later opnieuw opduiken, wanneer de kijker weet waarom deze gebeurtenis plaatsvindt.

De film neemt de kijker vervolgens drie maanden mee terug in de tijd. Ergens in de Sovjet Unie, Lilja woont samen met haar moeder (Lyubov Agapova) in een arme wijk buiten de stad. Wanneer Lilja's moeder met haar nieuwe vriend naar de Verenigde Staten trekt, belooft ze Lilja dat ze haar zal schrijven en na een tijdje ook zal laten overkomen. Lilja staat zolang onder 'toezicht' van haar tante Anna (Liliya Shinkaryova), die Lilja naar een haast mensonwaardig flatje brengt, waar ze maar tevreden over moet zijn. Na een tijdje wordt echter duidelijk dat Lilja's moeder geen contact meer wil met haar dochter. Temidden van haar armoedige toestand, maakt ze kennis met de jongere Volodya (Artyom Bogucharsky), met wie ze vriendschap sluit. Om te kunnen overleven moet Lilja echter geld verdienen. Ze krijgt van haar vriendin Natasha (Elina Benenson) de raad zich te prostitueren om op die manier veel geld op te strijken. Lilja's eerste ervaring is ogenschijnlijk weinig positief, toch weegt dit niet op tegen het verdiende geld, waarmee ze zich van voedsel kan voorzien. Wanneer ze Andrei (Pavel Ponomaryov) ontmoet, ziet ze haar leven helemaal veranderen. Hij belooft haar een mooie toekomst in Zweden, waardoor ze opslag staat te popelen om te vertrekken. Eenmaal in Zweden leert ze eveneens een wereld kennen, in haar ogen nog erger dan in de Sovjet Unie.

Met Lilja 4-Ever tekent Moodysson voor een erg zwaarmoedige, deprimerende film. Zonder de bedoeling te hebben om te shockeren, is zijn nieuwste productie een navrante, rauwe, met documentarische invloeden doorspekte, vertelling. Al vanaf de openingsscène is de toon gezet. Er zitten weinig hoopvolle momenten in de film, waardoor je als kijker vaak meegesleurd wordt in de donkere, ellendige wereld van het hoofdpersonage, dat vooral op zoek is naar liefde en geluk in haar leven. Het scenario lijkt erg oppervlakkig, maar telt ongeacht enkele sterke stukken. Hoewel de kijker vooral naar een intrieste film zal kijken, laat de regisseur een weinige ruimte voor een gemaakte lach. Het vriendschappelijke gebekvecht tussen Lilja en haar jonge vriend zijn pakkend en zonder meer de gelukkigste momenten in het leven van Lilja. Een optimistische sfeer is echter niet voelbaar, aangezien de meer pijnlijke gebeurtenissen de bovenhand voeren in het verhaal.

Zoals gezegd benadert Moodysson delicate thema's, maar zonder meer slaagt hij erin dit te doen op een politiek correcte manier. Hij legt vooral de nadruk op het drama, hij toont bij wijlen zelfs harde brokken realisme. De scène waarin Lilja in Zweden verplicht wordt om met verschillende oudere mannen seks te hebben is daar een voorbeeld van. De kracht van het verhaal wordt bijgestaan door de gepaste, uitmuntende fotografie van Ulf Brantas, die ook aan Moodyssons vorige films meewerkte. Een pluim gaat ook zeker uit naar de soundtrack. Het nummer van Rammstein, dat tweemaal op dezelfde manier te horen is, snijdt door merg en been. De tekst van de song krijgt zelfs een extra bijklank als je het vergelijkt met het thema van de film. Verder duiken ook namen op Antiloop, French Affair en Double N, maar vooral Alphaville met het eveneens toepasselijke nummer Forever Young.

De manier waarop het personage van Lilja vertolkt wordt door nieuwkomer Oksana Akinshina is een pluspunt. Op een doorleefde manier ondergaat ze de verschillende pijnmomenten in haar personages leven. Rechtstreeks weerwerk krijgt ze van Artyom Bogucharsky, die als kleine knaap eveneens overtuigt. Verder bestaat de cast uit korte optredens van onder andere Elina Benenson als de toch niet zo goede vriendin van Lilja en Pavel Ponomaryov als Lilja's vermeende liefde.

Lilja 4-Ever is geen meesterwerk, maar wel een krachtig, sterk drama, steunend op een goede soundtrack, overtuigende vertolkingen en een menselijk karakter!