*********

*********

Verdeler:
PARADISO FILMED ENTERTAINMENT

Gaspar Noé (°1963), Frankrijks meest controversiële scenarist-regisseur, liet opnieuw van zich horen op het voorbije Cannesfestival. Daar werd immers zijn nieuwe prent 'Irréversible' voorgesteld in de Officiële Competitie die door de jury, onder het voorzitterschap van David Lynch, compleet genegeerd werd. Met 'Irréversible' gaat Noé een stap verder dan zijn keiharde debuutfilm 'Seuls contre tous' ('98) over een gefrustreerde ex-paardenvleesslager die ontslagen werd uit de gevangenis wegens moord op de vermeende aanrander van zijn dochter. Het leven in zijn triestig appartement met zijn zwangere vriendin en zijn bemoeizieke schoonmoeder is ondraaglijk. Koers zetten met een revolver naar de Franse hoofdstad en zoeken naar werk zal zijn geestelijke gemoedstoestand misschien terug in evenwicht brengen. Een oersterke rol van Philippe Nahon, de doorleefde acteur die reeds te zien was in Noés middellange film 'Carne' ('91), prijzenbeest op verschillende festivals. In 'Irréversible' is Nahon maar eventjes te zien. Hij leidt de film in. In zijn cel vertelt hij aan zijn lotgenoot dat 'de tijd alles kapot maakt, dat sommige misdaden ongestraft blijven… dat het leven onomkeerbaar is…'

'Irréversible', met een generiek die de filmgeschiedenis zal ingaan als de meest ingenieuze, wordt achterstevoren verteld, naar het procédé van Christopher Nolans briljante 'Memento'. De film vangt aan in een Franse stad waar een helse zoektocht aanvangt en eindigt met een rustig beeld van een park waar een vrouw van een boek en kinderen geniet. Bijna met een supersonische snelheid, via zwiepende camerabewegingen en flinke, repetitieve deuken op de geluidsband (Thomas Bangalter van Daft Punk vermengd met Mahler en Beethoven) sleurt Noé ons binnen in het wervelende nachtleven. Twee vrienden Marcus (Vincent Cassel) en Pierre (Albert Dupontel) zoeken een zekere 'Ténia' (de Lintworm) die zich graag ophoudt in 'Le Rectum', een nachtelijke homoclub. Ze verdenken hem ervan Marcus' zwangere vriendin (Monica Bellucci) te hebben verkracht waarbij ze in een diepe coma belandde. In homo dark rooms ziet de kijker geile mannen, masturberende mannen (waaronder Noé zelf) en de twee vrienden die het gezicht van de mogelijke verkrachter tot moes slagen met een brandblusapparaat. De 'clubleden' zijn laaiend enthousiast. Niemand reageert… Niemand maalt om de gruwelijke daad… Daarna maakt Noé een sprong in het verleden. Monica Bellucci neemt op aanraden van een voorbijgangster de voetgangerstunnel in plaats van een bus. Vanaf het ogenblik dat ze deze betreedt wordt het beeld ondergedompeld in fel licht. De misdaad loert om de hoek. Spanning krijgt gestalte. Bellucci wordt aangesproken door een onbekende man (Jo Prestia). Met een mes dwingt hij haar op de grond te gaan liggen. 'Een flinke beurt zal ze krijgen de bitch', fulmineert hij. Een gruwelijke negen-minuten-durende anale verkrachting grijpt plaats. Maar daar houdt het niet bij op. Na het zware beuken op haar gezicht verminkt hij haar nog eens op de vieze metrovloer. Het publiek krijgt klamme handen. Is sprakeloos. Machteloos. Net als de onbekende man die de misdaad ziet gebeuren maar algauw rechtsomkeer maakt. Niet in staat te reageren. Bang voor de eventuele gevolgen. Niet in staat verantwoordelijkheid te nemen… Niet in staat geweld in de maatschappij te bestrijden…

De huiveringwekkende scènes in 'Irréversible', badend in een expressief-korrelige breedbeeldfotografie, zijn niet gratuit. Gaspar Noé wijst met de vinger en toont de duistere zijde van de mens. Zo is er de sadist, gefrustreerd, jaloers op mensen uit een betere sociale klasse waar hij nooit zal toebehoren. De wraaknemers die het recht in eigen handen nemen en de dader zelfs geen proces gunnen. De cast bestaat uit Albert Dupontel (Un héros très discret), Vincent Cassel (La Haine) en Monica Bellucci (Malena, Astérix et Cléopatre), in het echte leven een stel. Alle drie zetten ze keiharde vertolkingen neer. Met 'Irréversible' levert Noé, bekend om zijn extreem cynische maatschappijvisie, een universeel, tijdloos verhaal over een misdaad die nooit genoeg gestraft wordt. Deze keer heeft hij heel hard toegeslagen. Of het publiek tevreden is met zoveel geweld en brutaliteit valt te betwijfelen. Of het eveneens akkoord moet gaan met wat Noé te vertellen heeft evenmin. Toch is 'Irréversible' een film die de nodige bewondering verdient. Alleen al om de briljante manier waarop de grensverleggende cineast zijn relaas doet. Nu al wordt 'Irréversible' omwille van zijn gedurfde mise en scène vergeleken met Stanley Kubricks '2001: A Space Odyssey'. Als dat geen hele eer is!