REGIE:
Jim Gillespie

*********

*********

Verdeler:
Columbia Pictures

Gelukkig hebben ze in de winter niks gedaan

Ik weet nog zeer goed wat ik vorige zomer heb gedaan. Niet veel aangezien het mijn eerste jaar van werken was na het afgestudeerd zijn en zodoende niets krijgende van verlof zodanig dat ondergetekende zich tevreden diende te stellen met - ocharme ik - een weekje aan de Belgische kust met als evenwel bemoedigende ingrediënten zon, zee en zuipen. Zo begint eveneens de met Scream als concurrerende voor beste tienerhorrorfilm I Know What You Did Last Summer. Middelbare school is voorbij, traditioneel afgesloten met een bal waarna tortelduifkoppels op liefst zo onstuimig mogelijke wijze hun vlinders in de buik moeten temmen ("Come sit in the back [of the car]. I'll let you do things to me"). Idem voor onze vier centraal staande personages met enerzijds de verwende rijkevlo('t moeten niet altijd luizen zijn)zoon Barry en zijn vriendin, tevens queen of the prom, Helen en anderzijds seutje van de groep Julie en haar niet van rijkere oorden afkomstige vriend Ryan. Ze hebber er echter liever geen pottenkijkers bij en zo trekken ze naar Dawson's Beach (voor enkele snuggere lieden onder jullie en ik weet dat dit in beperkte mate is, inderdaad dit is een verwijzing naar screenwriter Kevin Williamson's gecreëerde serie Dawson's Creek). Omdat de drank nogal rijkelijk vloeit, dromen geboren worden over hun glorieuze toekomst en wat stokvuur voor de romantische tint zorgt, doen de jongeren waar ze later veel meer ervaren in zullen zijn. Zelfs Julie laat het op deze Amerikaanse feestdag - we zijn immers the 4th of july - niet bij de bloemetjes en de bijtjes. Maar dit is een horrorfilm en dan weet u, wie boemboem doet zal later voor eeuwig dodo moeten doen.

Uitbundig keert ons viertal terug naar wat meer behuizing. Echter bij een onoplettendheid raken ze iets. Aanvankelijk denkend aan een hert of zoiets blijft men eerst een zorgende blik werpen aan Barry's vaders auto. Echter, ze vinden een laars langs de weg en door logische deductie, namelijk herten dragen geen laarzen, moet een mens het slachtoffer zijn geweest. En inderdaad, een eindje verderop, vergezeld met een voor moderne tienerslasherfilm door Drew Barrymore uitgevonden hardnekkige en aanhoudende gil, vindt men het bewegensloze lichaam van een man. Een terecht interessante vraag die oprijst: wat doen we? Politie bellen is een optie maar zal gepaard gaan met veroordelingen (drankgebruik immers hoog boven de limiet) en doorbroken (daarnet opgehemelde) toekomstvisies. Doorrijden is een andere mogelijkheid maar mogelijk traceerbare sporen zouden naar het viertal wijzen en dan zit je met hetzelfde resultaat. Anders wordt het met dumpen. Wat doet zo'n man hier alleen, misschien is hij wel alleen en zal niemand hem missen. Als we hem dumpen houden we de eigen levenskansen gaaf. Iedereen uitgezonderd Julie gaat met dit lugubere en filmisch angstaanjagend originele idee (de tieners creëren zelf de problemen (via een moord nota bene), normaliter zoals bijvoorbeeld in Friday The 13th, The Texas Chainsaw Massacre en recent The Blair Witch Project en Wrong Turn rijden onze tieners naar de voor hen onbewuste en onwetende problemen toe) akkoord en het lichaam, dat echter op het laatste ogenblik nog spasmatische reflexen toont, wordt gedumpt.

Maar ons viertal moet een jaar later ondervinden hoe meer hardnekkig een gedachte kan zijn dan een feit. Julie's schoolresultaten zijn erbarmelijk, Helen's droom om in New York te studeren (voor actrice met ironische ondertoon: "It's my goal to entertain the world through artistic expression. Through art I shall serve my country.") duurde maar een paar weken en voor de jongens is de toekomst hetzelfde als het verleden: Ryan bleef visser en Barry de van zijn ouders blijvend profiterende etter. Niettemin zal er ongewild verandering komen in hun hopeloze en ieder van elkaars gescheiden leven want elk van hen krijgt een anoniem briefje met de woorden I Know What You Did Last Summer… Aanvankelijk denkend dat het één of andere misplaatste grap is van bijvoorbeeld een oude schoolmaat doet men het af als zijnde een storm in een glas water (Barry: "Ooooou, I know what you did last summer? What a crock of shit."). Wanneer echter zulk een oude schoolkameraad (die een boon, asperge en tomaat had voor Julie) in een hoogst visueel in een lichte miste gehulde aantrekkelijke scène via de keel wordt gespietst, liggen de zaken anders. In paniek en zelf als slachtoffers geviseerd (via auto-achtervolgingen, haarknippen tijdens de slaap en lijken in autokoffers) trachten ze uit te vissen (gezien de film, een goeie persoonlijke woordkeuze vind ik) wie de jager is waarbij naast en mede met het stijgende schuldgevoel eveneens het wantrouwen voor elkaar begint te groeien.

Julie ontdekt via krantenartikels dat het ene Egan moet geweest zijn die ze gedumpt hebben. Samen met Helen zoekt ze de nabestaande Melissa 'Missy' Egan op. Alhoewel een groot verschil met Scream hem in de afwezigheid ligt van verwijzingen naar vroegere horrorfilms, konden de filmmakers, om aldaar de spanning onbewust te doen stijgen, het niet nalaten om bij het betreden van het spooky Egan-huis Silence Of The Lambs erbij te betrekken ("Jodie Foster tried this …"). En het werkt, mede doordat de wantrouwende inwoonster niet bepaald de meest comfortabele gesprekspartner blijkt te zijn. Met haar outfit heeft Anne Heche in haar bijrol eigenlijk enkel maar een lederen masker nodig en dan straalt ze met wat zin voor overdrijving hetzelfde ongure karakter uit als Leatherface. De eerst heteroseksuele (2 jaar durende relatie met Steve Martin; detail is dat het karakter van Heather Graham in Martin's film Bowfinger gebaseerd is op Heche), daarna lesbische (relatie met Ellen Degeneres; in 1994 speelde ze trouwens eens mee in de sitcom Ellen) en dan toch weer hetero (met cameraman Coley Laffoon) Anne (waarvan je haar achternaam zou moeten uitspreken als Haytch) beleeft duidelijk plezier aan haar rol. Ze slaagt erin om het whodunit-verhaal(tje) een duistere vrouwelijke tint mee te geven en zal het waarschijnlijk opgevat hebben als een voorbereiding op de remake van Psycho in 1998. In deze twee jaar was ze duidelijk op haar hoogtepunt met naast twee hogergenoemde films ook nog Donnie Brasco, Volcano, Wag The Dog (1997) en Six Days Seven Nights, Return To Paradise (1998) als scorende toppers. Nadien is het zeer stil geworden rond haar.

Als we terugkeren naar het verhaal wordt het voor onze vier jongeren steeds maar heter onder de voeten. De man with the hook maar zonder candy is vastbesloten om zijn wraakactie tot een goed einde te brengen. Net zoals de slasherfilms van de jaren '80 kenmerkt de dader zich nu ook door zijn outfit; Michael Myers had zijn karakterloze Captain Kirk masker, Jason Voorhees hield het bij een hockeymasker en ook Scream hield dit in ere met een geslaagd ijzingwekkend scheefmondig wit masker. Hier zal Ben Willis (hij en niet Egan - en omdat je dit als kijker niet had kunnen weten, zou je je terecht even bedrogen kunnen voelen - was het die de jongeren gedumpt hadden) zich kenmerken met een lange donkere vissersoutfit met een kap die de inhoud kan dragen van drie hoofden. Met zijn hook gaat hij achter zijn eerste koppel, Barry en Helen, aan. Het is de traditionele promparade waarbij Helen aantreedt als gastvrouw. Die parade zal echter een nachtmerrie worden. Na de moord op de vroegere schoolkameraad is de achtervolging van Willis op Helen opnieuw een sterk staaltje van opbouwende suspense met een zich niet ver van de feestparade afspelende en daarom juist angstaanjagende climax. Dit is slasher, dit is waarom films met zulke memorabele scènes populair kunnen worden. Alleen spijtig dat de Dead Calm-gelijkende jacht op het volgende koppel, Julie en Ryan, het moet stellen met het label aantrekkelijk maar niet bijblijvend beklijvend en duidelijk rekening houdend met een mogelijke sequel.

Grote kans bestaat dat u regisseur Jim Gillespie niet zal kennen, u hoeft daarvoor het schaamrood niet op de kaken laten brengen want dit is zijn langspeeldebuut. Deze kans kreeg hij door twee jaar eerder een suspensevolle kortfilm te maken, genaamd Joyride, die vorig jaar zelfs werd opgenomen in Cinema 16, een compilatie van 16 kortfilms gemaakt door Britse regisseurs met ook nog Christopher Nolan, Peter Greenaway, Mike Leigh en Stephen Daldry (de kortfilm is eveneens terug te vinden op de dvd-disk van I Know What You Did Last Summer). Dat men gelooft in zijn kunnen, bewijst zijn tweede weliswaar lichtjes geflopte film D-Tox waar hij een B-sterrencast ter beschikking kreeg met naast Sylvester Stallone in de hoofdrol ook nog Kris Kristofferson, Tom Berenger, Charles S. Dutton en Robert Patrick. Op dit moment is het nogal stil rond deze persoon maar het is te hopen dat hij nog eens een kans krijgt om een beklijvend scenario te kunnen omzetten op het witte doek.

Naar de acteurs toe belicht ik het koppel dat er in de film moet aan geloven, het andere paar houdt ik voor de bespreking van de vervolgfilm. Als een typische rijkeluisetter wordt Barry perfect ingeleefd gespeeld door de zowel voor hetero's als homo's aantrekkelijke Ryan Phillippe (uit te spreken als Fil-uh-pee), die waarschijnlijk degene is die de beste zet heeft gedaan met te spelen in deze film (maar er op Kevin Bacon's (Friday The 13th) of Johnny Depp's (A Nightmare On Elm Street) wijze ook vermoord uitgerangeerd wordt) want ieder jaar heeft hij wel zijn hitje kunnen meepikken met 54 ('98), Cruel Intentions ('99), The Way Of The Gun (2000), Gosford Park (2001) en Igby Goes Down (2002). Deze inmiddels toch al 29-jarige acteur, die 10 jaar geleden meespeelde in een aflevering van Matlock, is getrouwd met Reese Witherspoon, heeft een zwarte gordel in Tae Kwon Do, heeft samen met Breckin Meyer en Seth Green een eigen productiecompagnie en weigerde Anakin Skywalker te spelen omwille van het leeftijdsverschil met Nathalie Portman. Zijn filmvriendin (ze zullen elkaar 2 jaar later opnieuw tegenkomen in Cruel Intentions) is de 26-jarige Sarah Michelle Gellar (hier bedacht met de familienaam Shivers), waarschijnlijk gekozen omdat ze datzelfde jaar eveneens de leading lady was in het bij het tienerpubliek hoogscorende Buffy The Vampire Slayer (en daarvoor Golden Globe, Golden Satellite en Saturn nominaties voor krijgende). Mede met "You little shit-stick-mayberry-ass reject!" als beste quote van de film doet ook zij een duit in het filmzakje van de algehele goeie jaren '80 gelijkende acteerprestaties. Gellar doet eveneens aan Tae Kwon Do (bruine gordel), deelde de schoolbanken met Tara Reid, Jerry O'Connell en Macaulay Culkin, werd in 1999 door FHM uitgeroepen als meest sexy vrouw, weigerde een rol in The Faculty (maar kon wel ten nadele van Rebecca Gayheart aandraven in Scream 2) en is getrouwd met Freddie Prize Jr., hier aantredend als Ray, waarmee ze tevens in de Scooby Doo films aantreedt. Tienerfilms, het is één pot nat.

I Know What You Did Last Summer bevestigt na Scream (beiden zijn voor het witte doek geschreven door Kevin Williamson maar alhoewel Scream een jaar eerder uitkwam, had Williamson enkele jaren eerder reeds zijn script klaar van de Summer-film en deze zelfs al verkocht) de revival van de jaren '80 slasherfilms waarbij opvalt dat de tieners allemaal modepoppen moeten zijn - met voor de meisjes goed gevormde borsten met echter een t-shirt erover (normaal, in de jaren '80 was dat toch zo (en waarom zou dit moeten veranderen), moest een beetje nudity en breastsight-seeing best kunnen, we zijn dus niet zo progressief als we denken) - en daarom o zo fragiel dat de moordscènes kort en niet altijd, want in het duister, duidelijk zichtbaar zijn. Men breekt ook met de boemboemregel want alhoewel Julie haar maagdelijkheid prijsgeeft moet ze er niet aan geloven. Er zijn ongeloofwaardigheden in te vinden (lijken die eerst met krabben en al dood liggen te floreren in een autokoffer maar na vijf minuutjes op een perfecte Mr. Properwijze verdwenen zijn, winterse vissersoutfits die niet opvallen in de zomer), verkeerdelijke moordscènes (wanneer 'figuranten' eraan moeten geloven (en waarom moeten ze, ze hebben eigenlijk niks met het voorval te maken) is het 'al gore' (weeral goeie woordkeuze hé Bush) wat de klok slaat, is het een hoofdpersonage doet men alle moeite om het te verbergen) en een te traditionele cliffhanger mààr vergeet al dit vorige want Gillespie is iemand die weet hoe spanning en suspense om te zetten naar het scherm toe en dat hoeft bij dit genre horror-popcorn- en ik-wil-mijn-lief-eens-goed-doen-schrikken-films niet (veel) meer te zijn.

Bruno Pletinck