De Man Die Zijn Haar Kort Liet Knippen van Andre Delvaux.
Film: ***, Extra's: ***
De achtste dvd in de reeks Kroniek van de Vlaamse Film is De man die zijn haar kort liet knippen ('66) van André Delvaux.
Delvaux werd geboren op 21 maart 1926 in Heverlee. Hij studeerde Germaanse filologie. Tijdens zijn studies aan de VUB volgde hij een piano-opleiding aan het conservatorium. Als jongeman verdiende hij een aardig centje bij door in het filmmuseum stomme films te begeleiden op de piano. Later maakte hij korte films en televisieprogramma's, onder meer een vierdelige reeks over de Italiaanse grootmeester Federico Fellini en een vijfdelige reeks over Jean Rouch.
De man die zijn haar kort liet knippen is zijn langspeelfilmdebuut. Eind 1965 werd de film op televisie vertoond (het medium waarvoor hij oorspronkelijk werd geconcipieerd). Een warm onthaal bij ons bleef uit. Maar in het buitenland was men enthousiast. Le Nouvel Observateur plaatst hem op de hoogte van Citizen Kane van Orson Welles en het toonaangevende Franse filmtijdschrift Les cahiers du Cinema voegt hem in de lijst van de twintig beste films van 1966 op de vijfde plaats. Op buitenlandse festivals kreeg de film vele prijzen. Het is pas in maart 1967 dat hij een commerciële zaalrelease krijgt in België.
Delvaux baseerde zich voor zijn magisch-realistisch regiedebuut op het gelijknamige boek (1946) van Johan Daisne, opgegroeid in een gezin van leraars. Het is het verhaal over een advocaat die lesgeeft en verliefd wordt op een van zijn vrouwelijke studenten. Hij verliest de pedalen en komt in een bevreemdend universum terecht waar verbeelding en realiteit moeiteloos in elkaar vloeien.
De hoofdrollen zijn weggelegd voor Senne Rouffaer (meesterlijk) en de Poolse actrice Beata Tyszkiewicz (de toenmalige echtgenote van cineast Andrzej Wajda). Ook herkennen we Hilde Uitterlinden, François Beukelaers, Luc Philips en Vic Moeremans.
Naast de film, ondersteund met de muziek van Frédéric Devreese, bevat het schijfje de filmarchief-documentaire. Naast André Delvaux zelf wordt daarin onder meer Jaco Van Dormael aan het woord gelaten, wiens magisch-realistische Toto le héros refereert naar het werk van Delvaux. Voorts is er een reportage die Delvaux draaide in opdracht van de toenmalige BRT over het maken van de muzikale komedie Les demoiselles de Rochefort (1967) van Jacques Demy. Vooral de scènes met Françoise Dorléac en haar jongere zus Cathérine Deneuve die door de Britse choreograaf Norman Maen de dansknepen aangeleerd worden, zijn memorabel. En ten slotte is er de lezing L'auteur dans la cité van de filmmaker aan toegevoegd waarin hij terugblikt op zijn werk. In het boekje bij de dvd vindt u de uitgeschreven tekst die in aanzienlijke mate afwijkt van de uitgesproken tekst. En ten slotte is er het korte essay Johan Daisne en de film, een van de laatste stukken van Michel Apers (1948-2004), Daisne-kenner, adjunct-conservator van het Filmarchief en drijvende kracht achter deze dvd-reeks.
Na zijn succesvol regiedebuut bewees Delvaux een begenadigd filmer te zijn. Un soir un train (1968, naar een andere roman van Daisne, De trein der traagheid), Rendez-vous à Bray (1971) , Belle (1973), Met Dieric Bouts (1975), Een vrouw tussen hond en wolf (1979), (1980), Benvenuta (1983), Babel Opera (1985) en L'oeuvre au noir (1988, naar de roman van Marguerite Yourcenar) volgden.
Delvaux overlijdt op 4 oktober 2002 in Valencia (Spanje) aan een hartaanval. Tot op vandaag geniet De man die zijn haar kort liet knippen het predikaat van de beroemdste Vlaamse film aller tijden.
Linda Crivits
***