You know who's going to inherit the world? Arms dealers. Because everyone else is too busy killing each other.

Vanaf dat de eerste centimeter pellicule begint te rollen, wordt je al meteen op het juiste tempo mee gedreven. Lord Of War opent immers met de heerlijke song 'For What It's Worth' van Buffalo Springfield (later bijvoorbeeld op sterke wijze gecoverd door Public Enemy, te vinden op de soundtrack van He Got Game) en laat gedurende deze track de levensloop van een kogel zien. Vanaf de geboorte ervan (productie dus) over technische controle en inscheping, over transport, over het laden ervan in een pistool, over het schot tot de inslag en de gevolgen ervan. Dit alles gefilmd vanuit het standpunt van de kogel zelf. Je merkt het misschien niet meteen maar eigenlijk is dit een prachtig staaltje van ervan stil wordende cinema. En dan start Nicolas Cage, staande op een heus kogeltapijt, met die cynische openingszin: "There are over 550 million firearms in worldwide circulation. That's one firearm for every twelve people on the planet. The only question is: How do we arm the other eleven?" Met deze gedachte vertrekt een film over wapenhandel gebaseerd op waargebeurde feiten.

Cage is Yuri Orlov (wat een samenstelling is van vijf werkelijke wapendealers), geboren in Oekraïne maar al vrij vroeg samen met ouders en broer Vitaly geëmigreerd naar de Verenigde Staten. Meer bepaald de Russische enclave in Little Odessa, New York. Hij werkt er, samen met Vitaly in het allesbehalve succesvolle restaurant dat zijn vader runt. Alhoewel christen van oorsprong wou de vader zich aanpassen aan de Joodse gemeenschap waar hij terecht kwam en volgens de moeder is hij meer Joods dan de Joden zelf. Dit even terzijde. Voor Orlov betekent het een saai bestaan en hij wil iets van zijn leven maken. Wat? Dat komt hij te weten wanneer hij de menukaart wil bestuderen van een buurtrestaurant. Hij wordt er getuige (en bijna zelf slachtoffer) van een maffia-afrekening. In plaats van daarvan getraumatiseerd te zijn, gebruikt hij het om zijn carrière te maken. "Restaurants will stick around because people will always need food. And guns will be sold, because people will always need to kill. It's in our nature," weet Yuri ons te vertellen. En hij start dus wapens te verkopen. Als je even terug denkt aan uw ontmaagding en je wil dat gevoel nog eens opnieuw beleven, doe misschien hetzelfde als Yuri. "Selling a gun for the first time is a lot like having sex for the first time. You're excited but you don't really know what the hell you're doing. And some way, one way or another, it's over too fast." Maar het is hem wel gelukt, mede door zijn spontane overtuigingskracht. En al doende leert men.

Op kleine schaal begint hij naam te maken en betrekt Vitaly ook in zijn project als compagnon en ze worden "brothers in arms". In 1983 trekken ze naar Berlijn voor wat we het 'wapensalon' kunnen noemen. Daar ontmoet hij de godfather van de wapenindustrie Simeon Weisz die echter het groentje afscheept. Hij mompelt ook nog zoiets als "I take sides". Laat dat nu net hetgene zijn dat Yuri in de wind slaat. "I sell to leftists, and I sell to rightists. I even sell to pacifists, but they're not the most regular customers." (Osama Bin Laden heeft hij niet bevoorraad maar dat kwam enkel omdat die geen gedekte cheques had). Het zal hem geen windeieren opbrengen. Begin jaren negentig wanneer de Koude Oorlog ten einde is, bloeit de wapenindustrie open en Yuri wordt een topper in het vak.Hij kan een luxueus leven leiden, heeft met wat gebruik van zijn macht en geld zijn droomvrouw Ava Fontaine kunnen verleiden met wie hij trouwt en een zoon krijgt, bezit niet één vliegtuig maar wel een ganse vloot en ga zo maar door.
Uiteraard heeft deze medaille ook een keerzijde. In een transactie weigert de koper te betalen in cash en Yuri moet tevreden zijn met peperdure cocaïne. Tegen de zin hoor van Yuri maar een kogel in de buikstreek beslist er anders over ("The first and most important rule of gun-running is, never get shot with your own merchandise."). Het is het begin van een lange verslaving voor Vitaly die klant aan huis wordt bij ontwenningsklinieken en bij ontslag steevast met escortes optrekt. Yuri staat er dus alleen voor. Uiteraard is er ook nog rivaal Weisz die op dezelfde wapenbronnen aast als Yuri, er is de eerlijke Federal Agent Jack Valentine die er alles aan doet om Yuri op heterdaad te betrappen en er is ook nog zijn beste klant Andre Baptiste Sr, de dictator van Liberië ("They say that I am the lord of war, but perhaps it is you." zegt hij tegen Yuri) wiens gewetenloos neerknallen van mensen en opleiden van kindsoldaten behoort tot één van zijn hobby's. Het zal duidelijk worden dat de internationale wapenhandel één van de meest lucratieve maar tegelijkertijd ook één van de meest gevaarlijke business is.

De wereld heeft een ongekende vrees voor massavernietigingswapens. Inderdaad, de atoombom heeft als nucleaire vorm daarvan zijn kunnen al bewezen en op biologisch vlak herinneren we ons allen de immense paniek ontstaan door het witte poeder antrax. Maar, zoals de film het weergeeft, eigenlijk zijn het de Uzi's, AK-47's, RPG's en ander 'klein geschut' die de meeste slachtoffers maken. Elke dag spreken er miljoenen geweren hun mening uit waardoor mensen gedood worden. Wanneer je 's morgens wakker wordt, hoor je meteen al de aanslagen die er gepleegd zijn tijdens je slaap, 's middags gaat het dan weer over de opflakkering van een oorlog ergens ter wereld en 's avonds deelt men de zoveelste rebellenopstand mede. Gewapende conflicten tieren welig, men staat er zelfs niet meer bij stil, maar dit is net het positieve voor de wapenbranche. En het is een vicieuze cirkel, geen oorlog zonder wapens, geen wapens zonder oorlog. We horen Orlov het nog zeggen: "Without operations like mine it would be impossible for certain countries to conduct a respectable war."

Het meesterlijke van de film is niet zozeer de boodschap die wordt meegegeven maar wel de manier waarop ze wordt meegegeven. Neem alle normen en waarden bijeen en je weet dat wapenhandelpraktijken niet echt moralistisch of humanistisch zijn. Maar dit wordt niet met de naakte feiten op je toegesmeten. Neen, regisseur Andrew Niccol brengt het enorm sappig satirisch naar voor. Hij geeft Orlov de karaktertrek mee van 'als ik het niet doe, doen anderen het wel' en je merkt dat hij er eigenlijk ook geen enkele shit om geeft. Hij zit enkel in de verkoopbusiness. Zijn handel is nu toevallig wapens maar vraagt hij zijn klanten om de trekker over te halen? De ongeoorloofde praktijken worden zelfs komisch weergegeven (alhoewel choquerende beelden niet achter zullen blijven) . Zo wordt niet echt de boodschap de rode draad door het verhaal (alhoewel ze wel degelijk duidelijk wordt gemaakt) maar wel de humor die de boodschap omkleedt. O.a. Vitaly die zijn lijn coke met creditcard de vorm van Oekraïne meegeeft, wanneer een machinegeweer afgaat, wordt elke kogelhuls die uit de mitrailleur vliegt begeleidt met kassagerinkel (geniaal!), Orlov die tegen een omver gevallen standbeeld van Lenin zijn omzet aan het berekenen is, enzoverder. Het gaat om een wrede handel maar je zit er zowat mee te lachen. Het laat je zelfs koud (net zoals de nieuwsberichten) en je hebt zelfs een enorme sympathie voor Yuri, vooral ook omdat het verhaal vanuit zijn standpunt wordt weergegeven.

Een tour de force is misschien iets te groot omschreven maar de acteerprestatie van Nicolas Cage komt er toch zeer dichtbij. Hij weet net zoals bij de The Weather Man het laken naar zich toe te trekken en de film te dragen. Zijn prestatie is amusant, cynisch en heerlijk om naar te kijken. En met zijn wardrobe evenaart hij bijna mijn onweerstaanbare kostuumuitstraling. Voorts is er de ijzige Ian Holm als Simon Weisz, de gebeten Ethan Hawke als Jack Valentine, de hippe Jared Leto als Vitaly en de knappe Bridget Moynahan als Ava Fontaine. Uitmuntende cast. Ook scenarist, producer (ook Cage stak er wat van zijn geld in) en regisseur Andrew Niccol bevestigt zijn talent. Eerder tekende deze Nieuw-Zeelander immers voor de onderschatte maar wel één van de betere science fiction prenten Gattaca en nam hij ook S1m0ne voor zijn rekening en schreef hij het scenario voor The Truman Show en The Terminal. Hij maakte van Lord Of War een gitzwarte satire die met scherp schiet naar het politieke Amerika waardoor hij eigenlijk al van in het begin door die conservatieve grootmacht werd neergesabeld. Amerikaanse filmstudio's hielpen immers niet bij de productie waardoor buitenlandse investeerders dienden gezocht worden. Zij zullen wel de waarheid kennen maar waarschijnlijk ook de gevolgen ervan. De broekschijters. Neen, dan verdient Niccol een heuse pluim want Lord Of War straalt onafhankelijkheid en objectiviteit uit - misschien komt dit wel omdat de film gemaakt werd met behulp van echte gunrunners - en laat die nu net messcherp zijn: "Governments are changed more often by bullets than votes."

Bruno Pletinck