REGIE:
Satoshi Kon

*********

*********

Verdeler:
TBC

Betoverende anime

Ze hebben het zich waarschijnlijk wel eens afgevraagd eind 1999 wie de beste actrice van het millennium was. Hoogstwaarschijnlijk zullen namen gecirculeerd hebben als Marilyn Monroe, Ingrid Bergman, Katharine Hepburn, Bette Davis en Vivian Leigh. Chiyoko Fujiwara zal niet in de lijst terug te vinden zijn alhoewel zij als female star van de jaren veertig tot zestig de Japanse cinema domineerde. Reden waarom ze niet is opgenomen in de lijst is niet zozeer het feit dat de millenniumlijstjes werden opgemaakt door westerse zogezegde kenners maar vooral omdat Fujiwara een fictief personage is. Zij is de millennium actress in de gelijknamige film van Satoshi Kon die hij in 2001 maakte tussen zijn debuutfilm Perfect Blue (o.a. gelauwerd op Fantasporto) en het meer gekende Tokyo Godfathers. Hij brengt een anime film met ingrediënten als liefde en drama, humor en actie en dit binnen verschillende historisch relevante tijdsperiodes.

Genya Tachibana is een robuuste maar tedergevoelige TV-documentairemaker. Wanneer Ginei, een eens gereputeerde maar nu al lang vergeten en onbestaande filmstudio, met de grond gelijk gemaakt wordt, besluit hij om er een documentaire van te maken. Daarbij vindt hij iets dat hem inspireert om een afspraak te maken met de grootste actrice van The Golden Age of Film in Japan en toen werkend voor de studio, Chiyoko Fujiwara. Uitzonderlijk, want na haar filmdominantie heeft ze zich volledig teruggetrokken en leeft ze afgezonderd. Gasten ontvangt ze niet maar dat iets dat Genya vond, trekt wel haar aandacht en hij heeft de zeldzame gelegenheid om de nu ouder geworden actrice - die hij ontzettend bewondert - te interviewen. Samen met zijn jonge cynische cameraman stapt hij ontzettend zenuwachtig en met klamme handen haar buitenverblijf binnen. De twee worden warm onthaald en Chiyoko vertrouwt hen de details toe van haar carrière en geeft verdere betekenis aan de vondst van Genya - een sleutel - dat misschien wel een link bevat naar de reden waarom ze afgezonderd leeft.

Je mag dan wel de autobiografische film te zien krijgen van Chiyoko, de manier waarop is allesbehalve traditioneel. Het begint met haar jeugd in het voor-tweede-oorlogse Japan wanneer zij stuit op een gewonde man die op de vlucht is voor de autoriteiten (Japan bevond zich politiek gevoelig aan de rechterkant). Ze biedt hem onderdak en zijn geheimzinnige verschijning doet haar verliefd worden. Wanneer hij moet vluchten naar Manchuria, zweert ze hem plechtig dat ze hem terug zal ontmoeten. Om die belofte te houden, aanvaardt ze haar eerste acteersrol - zeer tegen de zin van haar moeder - in een Japanse propagandafilm die wordt gemaakt in de regio's waar haar hartedief naar toe is gevlucht. Vanaf dat moment wordt je in een eigenaardig avontuur gestort dat het leven van Chiyoko is maar allesbehalve lineair verteld wordt en alle regels van logica aan de laars lapt. De autobiografie van Chiyoko wordt verteld via verschillende belangrijke Japanse momenten waardoor we belanden in de werelden van de Edo periode, de Meji periode, de Warring States periode zodat we zowel kennismaken met samurai's, geisha's als soldaten in de Tweede Wereldoorlog. Deze flashbacks maken dan wel deel uit van de fictieve films waarin Chiyoko speelde, ze zijn tegelijkertijd dus een referentie naar de bewuste Japanse historische periode alsook naar belangrijke films zoals 2001: A Space Odyssey, Throne Of Blood, Zatoïchi, ja zelfs Godzilla. Bovendien worden onze interviewers eveneens meegenomen naar Chiyoko's herinneringen die met stomme verbazing in verschillende periodes staan te filmen en zich getuige voelen van het haar leven, maar meer zelfs, ze beginnen tevens deel uit te maken van het verhaal zelf met hilarische resultaten.

Deze uiteenzetting wijst er op dat het weergeven van Chiyoko's leven op een eigenaardige manier stof genoeg is voor een gedurfde animefilm (aangezien de lengte van de film beperkt is, merk je dat het proces van jong naar oud vaak verteld wordt via symbolen) maar Satoshi Kon en medescenarist Sadayuki Murai - die zijn scriptcarrière startte samen met Kon met Perfect Blue en nu o.a. Steamboy neergepend heeft - voegen er nog andere elementen aan toe. Er is de mysterieuze geliefde van Chiyoko (The Man With The Key, ingesproken door Kôichi Yamadera die ook de vertelstem leverde voor Godzilla Final Wars) waarnaar ze heel haar leven op zoek is - of zijn het antwoorden waarnaar ze op zoek is - en er is een oude damesgeest met een spinnewiel die haar behekst heeft. Deze twee gegevens worden zorgvuldig in de verschillende periodes verheven waarbij eveneens nog een tweetal karakters opduiken. Eiko Shimao (Shouko Tsuda), dan eens als een personage in één van Chiyoko's films, dan als haar rivale, probeert altijd om Chiyoko te dwarsbomen en The Man With The Scar (Scarface dus ofte Masane Tsukayama die de stem doet van Dr. Eddie Steam in Steamboy) die met strenge blik controlerend optreed en haar geliefde achtervolgd.

Tijdens het bekijken van de film kun je het gevoel hebben dat je de draad af en toe verliest, het is pas tijdens de bezinning na de film dat de puzzelstukjes ineen beginnen te passen. Reden hiervan is ook dat je tijdens de film mee opgaat in de verschillende fragmenten die visueel gebracht worden in een sfeer van passie en gevaar waarvan Chiyoko zelf de regisseur is en zelf bepaald wanneer welke deuren met welke sleutel geopend worden (haar personage wordt in opvolgende leeftijd met enige gevoeligheid vertolkt door Fumiko Orikasa, Mami Koyama (Athena in Appleseed) en Miyoko Shôji). Zelf echter wordt je meegezogen in het verhaal waardoor je op zoek gaat naar antwoorden maar het ontbreken van lineaire logica bemoeilijkt je proces. Het werkt echter niet storend, eerder betoverend. Het is alsof je zelf op avontuur gaat in de film en terecht komt in Chiyoko's verschillende films in verschillende tijdspannes en mee de emoties ondergaat van passie en drama. Een fantastische stijl van Kon waardoor hij een resultaat creëert dat een mix is van Spirited Away en Howl's Moving Castle . Millennium Actress is een magisch betoverend en visueel uitgekiend modern sprookje dat je een avontuurlijke rit bezorgd in verscheidene historische Japanse periodes met fijne insideknipogen naar belangrijke films en baadt in een pakkende sfeer van ongrijpbare liefde, passioneel drama en een sprankeltje humor. Eén van de beste animefilms!

Bruno Pletinck