REGIE:
Bernardo Bertolucci

*********

*********

*********

GB / 2003 / 115 min.
*********

Verdeler:
Cinelibre

Ménage à trois in het Parijs van 1968

Wie Bernardo Bertolucci zegt, denkt onmiddellijk aan 1900 (Novecento) uit 1976. Via een kroniek van twee families - de grootgrondbezitters de Berlinghieri's en de pachters de Dalco's - in de provincie Emilia, brengt de Italiaanse grootmeester de politieke en sociale geschiedenis van Noord-Italië in beeld vanaf 1900 tot 1945. Beweerd wordt dat Bertolucci er al jaren van droomde de strijd te schetsen tussen de arbeiders en de padrones, de ontwikkeling van het marxisme in Italië en dat hij om dat epos te kunnen financieren Last Tango in Paris ('73) realiseerde. Zijn historisch plattelandepos, badend in de buitengewone fotografie van Vittorio Storaro, werd enkele weken na de première, in heel Italië verboden. Als reden werd opgegeven: obsceniteit. De cineast gaf als kommentaar op de inbeslagname van Novecento:Het is afgelopen met de Italiaanse cinema. Het enige wat ons nog te doen staat is emigreren naar een vrijer land. Ook Last Tango in Paris, over een Amerikaanse weduwnaar (briljante rol van Marlon Brando) die in een leegstaand appartement in Parijs seks heeft met een jong bourgeois meisje, is maar een paar weken in de Italiaanse bioscopen te zien geweest.

Zijn stille droom was aan Novecento een vervolg te geven en te gaan tot het einde van de eeuw. Het resultaat is: The Dreamers, gebaseerd op de roman The Holy Innocents van de Britse schrijver en filmcriticus Gilbert Adair die tevens het scenario schreef. Aanvankelijk had Bertolucci, een ware liefhebber van Frankrijk, twijfels over de verfilming ervan omdat hij te nauw betrokken was bij de gebeurtenissen in dat jaar en zijn ervaringen en die van anderen in de weg zouden staan. Maar uiteindelijk kreeg het project vorm.

In The Dreamers primeren seks, film, politiek en rock-'n- roll. Parijs. Mei 1968. Protestdemonstraties tegen het ontslag van Henri Langlois, directeur van de Cinématheque Française, door de minister van Cultuur André Malraux, zijn aan de gang. Het zal een grootse gebeurtenis worden vooral omdat het de eerste keer is dat jonge mensen tegen de staat ingingen en wonnen, want Langlois (peetvader van de Nouvelle Vague) kwam terug in functie. De negentienjarige Amerikaanse talenstudent Matthew (Michael Pitt) ontmoet de sensuele Isabelle (Eva Green) en haar broer Theo (Louis Garrel), een tweeling. Terwijl hun bourgeoisouders voor een maand op vakantie zijn nodigen ze Matthew uit om in hun claustrofobisch appartement te komen logeren. Vrij snel ontdekt Matthew dat er tussen Isabelle en Theo een speciale band bestaat die neigt naar een bijna incestueuze relatie. Hun seksuele vrijgevochtenheid fascineert en schokkeert hem tegelijkerheid. Tegen de achtergrond van de turbulente politieke strubbelingen in de hete meimaand, stellen Isabelle en Theo hun eigen regels op, praten ze over films, oefenen ze filmposes, experimenteren ze met elkaars gevoelens en tasten en verleggen ze hun seksuele grenzen.

The Dreamers poogt de relatie tussen film en politiek weer te geven. Zo refereert Bertolucci naar enkele klassieke films waar Adair en zijn lotgenoten van hielden en toont hij onder meer Greta Garbo als Queen Christina en fragmenten uit Jean-Luc Godards Bande à part en Tod Browning's Freaks.

En dan is er de seks die naarmate de film vordert expliciet maar zonder enige vorm van vulgariteit het politieke landschap van '68 in de schaduw plaatst. Zonder schroom geven de vertolkers Michael Pitt (als twee druppels water gelijkend op Leonardo di Caprio en te zien in onder meer Murder by Numbers en Bully en nieuwkomers Louis Garrel en Eva Green (dochter van de Franse actrice Marlène Jobert) in al hun naaktheid en seksuele performances het beste van zichzelf.

The Dreamers, met een onthutsend einde, is een provocerend, intrigerend en fraai in beeld gegoten tijdsdocument dat doet nadenken over lang vervlogen tijden, toen dromen van een betere wereld in zwang was.

Linda Crivits