Homepage filmsalon
****************
THE THIRD WAVE

REGIE:
Anders Nilsson


*********


MET:
Jakob Eklund

Irina Björklund

Nicholas Farrell

*********


Zweden / 2003 / 115 MIN.
*********


Verdeler:
Moviebank

Waarom Europol bibbert op zijn grondvesten

The Third Wave nam mij even mee naar mijn studentenverleden waarin ik met onderscheiding de opleiding criminologische wetenschappen afsloot (och, stoefer). In het vak 'bijzondere vraagstukken' gingen we verder in op de fenomenen van georganiseerde misdaad en organisatiecriminaliteit. Waar is de tijd gebleven dat er met de regelmaat van de klok keiharde maar lovende gangsterfilms op ons werden losgelaten. Met de Cosa Nostra op kop heb je een groep van personen die zich richten op illegaal gewin, systematisch misdaden plegen met ernstige gevolgen voor de samenleving en in staat zijn deze misdaden op effectieve wijze af te schermen door bijvoorbeeld fysiek geweld te gebruiken of personen door corruptie uit te schakelen. De zwarte markten van o.a. drugs, wapens, gokken, prostitutie zijn de thuishavens van deze georganiseerde misdaad. Maar recent is de grens tussen deze georganiseerde misdaad en organisatiecriminaliteit vervaagd. Meer en meer gaan leden van een legale organisatie participeren in het plegen van strafbare feiten zonder dat de organisatie op zich functioneert als een criminele organisatie bijvoorbeeld via het frauderen van betalen van belastingen. White collar crime, witteboordencriminaliteit. Het is veiliger, minder doorzichtig, minder eervol, minder gewelddadig … en dus minder geschikt voor een actiefilm. Ook dat was de mening van Anders Nilsson, één van Zweden's meest gerespecteerde regisseurs. Alhoewel hij zich richt op internationale misdaadkartels maakt hij wel gebruik van niet-Amerikaanse misdaadthema's zodat we eigenlijk kunnen spreken van een genre dat de Euro-thriller mag heten. Een combinatie van georganiseerde misdaad en organisatiecriminaliteit.

Oorspronkelijk commissaris bij de Zweedse politie, begint Sellberg aan zijn laatste carrièrestap: hij wordt de nieuwe baas bij Europol. Onmiddellijk verklaart hij de oorlog aan de georganiseerde misdaad dat in het nieuwe Europa zonder grenzen welig teert via winstgevende praktijken in prostitutie, drugs en andere markten maar eveneens er in slaagt deze winsten wit te wassen en dus om te zetten in legaal geld. Het is een economische grootmacht geworden in Europa. Als eerste lid van zijn team kiest Sellberg zijn vriend, beschermeling en ex-lid van de speciale recherche Johan Falk. Deze heeft zich echter een jaar eerder terug getrokken uit de politiewereld en meent te kennen te geven dat hij niet geïnteresseerd is in een nieuwe job alhoewel hij zich stront verveelt. Een gesprekje met Sellberg kan dus nooit kwaad. In het restaurant aldaar wil ook ene Rebecca Sellberg spreken. In haar thuishaven Londen heeft deze effectenhandelaarster immers ontdekt dat haar grote liefde, financieel genie Phoenix Kane, de touwen in handen heeft bij allerlei illegale zaken dat hij echter naar de buitenwereld kan verbergen via investeringen in legale activiteiten. Als bezitter van belangrijke informatie (handelspraktijken, zakenpartners, …) zoekt ze dan ook snel bescherming bij Europol. Dit is Kane uiteraard niet ontgaan en hij stuurt drie huurmoordenaars op haar af. Bij de bijeenkomst van Sellberg en Rebecca gaat het dan ook goed mis. De gloednieuwe baas van Europol wordt genadeloos neergeknald. De net ter plaatse gekomen Falk weet Rebecca nog te redden. Maar voor hoelang? Immers, naast de huurmoordenaars heeft de bank waar Rebecca werkt een securityteam afgevaardigd om haar op te sporen. Het team werkt wel voor de bank maar de bank zelf is via witwaspraktijken wel in handen van jawel, Kane. Economische criminelen hebben overal pionnen. Bovendien zal Falk niet alleen Rebecca en haar top secret informatie, waardoor witteboorden criminelen gearresteerd kunnen worden, moeten beschermen maar ook zijn gezin dat eveneens doelwit zal worden in de door de criminelen georganiseerde achtervolging die een climax zal kennen in München tijdens de gewelddadige EU rellen.

Anders Nilsson levert met The Third Wave het laatste deel van zijn trilogie over het portret van een nieuwe soort pan-Europese misdaad waarin georganiseerde criminelen eigenaars zijn van zowel legale als illegale organisaties en vrijuit kunnen opereren in een continent met snel vervagende grenzen (vandaar de tagline "En hel kontinent håller på att stjälas. An entire continent is being stolen."). In 1999 kwam het eerste deel uit in de vorm van Zero Tolerance, goed voor vijf Guldbagge nominaties (ofte Golden Beetle wat de Zweedse nationale filmprijzen zijn) voor o.a. beste film en beste regisseur, twee jaar later bracht Nilsson Executive Protection uit dat de eerste Zweedse film is die platina haalde op dvd. En in 2003 betekende The Third Wave dus het kroonstuk op de trilogie die steeds Johan Falk als het hoofdpersonage in terreurbestrijding herbergt. Hij wordt gestalte gegeven door Jakob Eklund die het best te omschrijven valt als de Zweedse Dennis Quaid en een gelijkaardige acteerprestatie aflevert. Alhoewel de centrale figuur in de misdaadbestrijding is hij niet untouchable zoals in Amerikaanse gelijkaardige flicks. Neen, hij is een mens van vlees en bloed en emoties die de gewelddadigheid maar al te goed beseft en niet zozeer steeds de held wil uithangen omdat hij zielsveel van zijn gezin houdt. Zijn vrouw in de film is trouwens zijn levenspartner in het echte leven. Marie Richardson heeft al een dertigtal Zweedse films op haar actief en speelde een bijrol in Eyes Wide Shut. Voorts zien we ook nog de niet onknappe Irina Björklund als Rebecca (speelt ook in de film Lost die eveneens net zoals The Third Wave en Freeze Frame Frame door Moviebank in de verhuur wordt uitgebracht), de stoïcijnse Lennart Hjulström als de Europolleider Sellberg, Ben Pullen (An Ideal Husband) als de genadeloze misdaadleider en Nicholas Farrell ( Bloody Sunday , Pearl Harbor) als securitymanager Devlin. De acteerprestaties zijn degelijk en geloofwaardig naar voor gebracht.

Naar Europese normen betreft The Third Wave een intelligente productie te zijn. Het budget omvangt zo'n 4,5 miljoen dollar wat in vergelijking met Amerikaanse gelijkaardige producties helemaal niet overdreven is maar er wordt wel slim omgesprongen met dat geld. Bij de Amerikaanse tegenhangers zie je dat er geld wordt gepompt in allerhande special effects die bedoeld zijn om de attentie van de kijker te houden (verdorie, hoe hebben ze dat gedaan?). Nilsson echter betrekt de special effects als een deel van het verhaal waardoor de actie rechttoe rechtaan is maar bovendien ook realistisch. Scènes betrappen op ongeloofwaardigheid zit er dan ook niet in, mede dankzij de strakke en rechtlijnige regie van Nilsson die zijn scenario aftoetst aan de echtheid ervan. Een minpunt is het eerste half uur waarbij op hetzelfde thema berustte dialogen terugkeren. Je meent zelfs te denken van wanneer de actie gaat beginnen want anders… Maar dan begint het verhaal op volle toeren te draaien en ben je vertrokken voor een geslaagde realistisch aanvoelende actiethriller die steeds beter wordt naar het einde toe. De film had dus een half uur korter gekunnen maar het wordt wel gecompenseerd in het laatste half uur. Ok, deze Zweedse film (waar echter eveneens veel (gebroken) Engels wordt gepraat) heeft de bioscopen niet gehaald (maar hey, hebben ze De Zaak Alzheimer in Stockholm gedraaid), het aantal Zweedse producties die dat kunnen voorleggen is trouwens beperkt (behalve dan de Lukas Moodysson films Fucking Amal, Lilja 4-ever en Together ), maar als dvdvoer is dit alleszins geen miskoop of mishuur en voelt het als een verademing tussen Amerikaanse gelijkaardige films. Je zal er misschien niet meteen de mexican wave voor opstarten maar The Third Wave is realistisch, na een tijdje actievol en wanneer hij op volle speed is gekomen, eindigend met een krachtig slot.

Bruno Pletinck