REGIE:
James McTeigue

*********

*********

Verdeler:
Warner Bros

De wraak van het gezond verstand

Remember, remember, the fifth of November, the gunpowder treason and plot. I know of no reason why the gunpowder treason should ever be forgot (sic). Dat vraagt om een woordje uitleg! Guy Fawkes, rooms-katholiek, beraamde in 1605 een aanslag op koning James I. Fawkes kon zich niet vinden in het protestantse beleid en slaagde er met enkele kompanen in om een aantal tonnen buskruit in de kelder van het Parlement te plaatsen. De samenzweerders wilden een revolutie ontketenen maar werden betrapt. In plaats van een explosieve vijfde november kregen de Engelsen nog maar eens een terechtstelling. Vijf november wordt ook nu nog gevierd met grote vuren die de donkere nacht verlichten en heet dan ook Guy Fawkes Night of Bonfire Night.

In V for vendetta draagt de mysterieuze held V een masker dat Guy Fawkes voorstelt en ook V is het grondig oneens met het gevoerde beleid. In 2020 is Groot-Brittannië immers een totalitaire staat geworden, in de greep van de ultraconservatieve kanselier Sutler. Zijn partij werpt zich op als enige redding tegen honger, oorlog en ziekte. Met angst als ultieme drukkingmiddel is het land onder Sutlers tirannieke bewind vergaan tot een bedroevende politiestaat. Verklikkers patrouilleren door de straten om te zien of de avondklok wordt gerespecteerd, gesprekken worden gescreend en ongeveer alle kunstvormen zijn ten strengste verboden - opruiend materiaal hoeven we niet. V ziet genoeg redenen om over te schakelen op gerechtvaardigd terrorisme en laat - op vijf november uiteraard - een symbolisch gebouw ontploffen. Hij roept de natie op om een jaar later aan het Parlement te verzamelen. Die natie beeft onder de terreur van Sutler, maar laat zich niet onbetuigd.

De Wachowski broertjes bezorgden het script aan assistent-regisseur James McTeigue, die hier meteen zijn regiedebuut maakt. Het is dan ook amper verwonderlijk dat V een bijna almachtige held is geworden. Gekleed in een verfijnde zwarte mantel en gewapend met zes messen strijdt V tegen het onrecht. Hij heeft een prachtige collectie verboden objecten (een jukebox, de Arnolfini's van Van Eyck, harnassen, Egyptische beelden…) en woont in een kunstige schuilplaats. Toegegeven, het klinkt eenvoudig tot zelfs belachelijk, maar dit is meer dan Batman meets Neo. Dit is een strijd tussen goed en kwaad, beiden verpersoonlijkt in vereenvoudigde maar niettemin treffende figuren. V is het symbool van de vrijheidsstrijder die vrede en rechtvaardigheid wil afdwingen in een land waar de mensen angst hebben voor de overheid en de overheid niets te vrezen heeft van het volk. De maatschappij is murw geslagen door propaganda, valse nieuwsberichten en censuur. Ook al weten de mensen wel hoe de vork aan de steel zit, handelen behoort niet tot de mogelijkheden. De leiders van nu zijn immers de moordenaars van gisteren. Wie te veel wist verdween en de situatie is er niet bepaald op verbeterd.

Nobel van V dat hij de mensheid een handje wil toesteken, maar V draagt ook een geschiedenis met zich mee en zou graag ook een persoonlijke rekening vereffenen. Hij verpersoonlijkt een ideaal met tandjes, een man die vindt dat elke reactie een tegenreactie verdient en wetende wat de overheid hem heeft aangedaan, is het nu tijd om keihard terug te slaan. De manier waarop McTeigue en de Wachowski's politiek en ethiek aan elkaar koppelen levert een hoogst intrigerende film op. Je kunt die bekijken voor de fun, de effecten en de spanning, maar net als bij The Matrix gaat het ook hier om een film met meerdere laagjes. Heeft elk individu het recht om individu te zijn, het recht tot zelfs de plicht om conformisme te weerstaan? Kan terrorisme ooit gerechtvaardigd zijn? Hoe kun je je als burger verzetten tegen een overheid die, geperverteerd door macht, haar wil oplegt?

Een indrukwekkende film schreeuwt om een indrukwekkende cast. Hugo Weaving schittert als V. Terwijl we het gezicht dat zo goed als iedereen kent als Agent Smith of Elrond uit LOTR nooit te zien krijgen, weet Weaving op een magistrale manier, via zijn stem, uitdrukking te geven aan een gecultiveerde wraakheld. Natalie Portman (Garden State, Amidala uit Star Wars, het kleine meisje uit Léon) brengt de psychologie van haar personage Evey - gekraakt door het systeem, geconditioneerd en uiteindelijk uitgebroken - volledig over met een beheerste en, voor haar jeugdige leeftijd, opvallend doorleefde acteerprestatie. Het personage van inspecteur Finch (Stephen Rea) roept nog meer vragen op en onthult de ware toedracht van V's motieven. Zou jij echt willen weten of je regering verantwoordelijk is voor de dood van honderdduizenden mensen? Ga je voor de waarheid of houd je vast aan staatsbelang? Uitstekende cast dus, met ook nog Ben - Coupling - Miles en acteur/auteur/regisseur/presentator Stephen Fry.

Deze film weerspiegelt zonder vingerwijzen volop wat er leeft in deze tijden en doet lekker nostalgisch terugdenken aan 1984 van George Orwell of Revenger's Tragedy van Alex Cox. Het wraakthema uit de cult-strip van Alen Moore wordt hier gekoppeld aan ronduit indrukwekkende shots, met een grandioze bombastische finale waarvoor woorden tekort schieten. Tsjaikovsky had het ongetwijfeld heel graag gezien.

Tom De Vreese