****************
WEERWOLVEN

SICK?

Een weerwolf is misschien wel het meest sinistere maar interessantste monster wat er bestaat. Een fenomeen dat volledig tot de verbeelding spreekt maar toch een realistisch basisidee heeft. In de psychologie spreekt men van lykantropie, wanneer een patiënt zich inbeeldt dat hij een wolf is of zich zodanig vermomd. Dit verschijnsel kende men reeds bij de Oude Grieken en heeft alles te maken met een vorm van hysterie.

Wij kennen de weerwolf natuurlijk uit films, strips en kampvuurverhalen die zich afspelen rond de eeuwwisseling op het platteland waar deze figuur op volle maan langs stille boerderijen zijn prooi ging zoeken. Meestal krijgt hij zijn transformerende kracht door een vloek of een beet van een andere bezetene. Niet enkel het wolfachtig uitzicht maar ook de dierlijke instincten komen na de transformatie naar boven. Verzot op mensenvlees verslindt hij zijn slachtoffer maar gedeeltelijk.

MEDIEVAL

De legende begonnen in de donkere Europese Middeleeuwen waar er heel veel wolven rondzwierven die mensen aanvielen. Het kon natuurlijk niet anders door de lichtzinnigheid van de mensen en de daarmee gepaarde heksenjachten dat men direct dacht aan duivelse transformaties. Het ging zelfs zover dat anno 1547 in Frankrijk (waar het een rage was: 30.000 gevallen van weerwolverij) een zekere Gilles Granier werd terechtgesteld op verdenking van weerwolf zijn na het vermoorden van kinderen in bizarre omstandigheden. Hij verklaarde, na foltering uiteraard): "Ik sleepte het kind met mijn tanden naar het woud en heb daar een deel ervan opgegeten." Bon appétit Gilles!

Er bestaan door overlevering verschillende versies. Sommigen beweren dat de weerwolven pas gedelfde graven terug openden om hun bloedlust te bevredigen. Dit deden gewone wolven ook maar dat geloofden de mensen niet. Er moest een andere verklaring te vinden zijn.

WOLFIE AT THE MOVIES

De weerwolf heeft een bijzondere plaats ingenomen in de expressie van filmmakers. In de monsterselectie staat hij derde gerangschikt. Hij is minder verleidelijk dan Dracula en niet zo ellendig als Frankenstein, maar toch kan deze figuur een eigen leven leiden en voor voldoende inspiratie zorgen. Zijn driften kan hij niet onderdrukken en tegen wil en dank moordt hij enkel als het beest in hem bovenkomt is hij niet meer te stoppen. Slechts een gewijd zilveren voorwerp kan (liefst een kogel) kan hieraan een einde maken.

Zijn filmdebuut beleefde hij in 1913 in de two reel durende dramafilm The Werewolf gevolgd door The White Wolf (1914), allebei gebaseerd op Amerikaanse legenden. In 1915, 1918 en 1924 kwamen er films uit met steeds dezelfde naam: The Wolfman. Een van de eerste echt bekende werken waarin ook echt een thrillereffect zat waren The Werewolf Of London (1935) van Stuart Walker die gretig gebruik maakte van de Londonse straten, en nogmaals The Wolfman ditmaal van George Wagner waarin een zekere Lon Channey Jr. de transformatie mocht ondergaan.
Gefantaseerde redenen tot transformatie in een beest werd verteld in The Werewolf (1956) van Fred S. Sears waarin wetenschappers experimenteren met een middel tegen straling maar die natuurlijk een verkeerde uitwerking heeft. Rond diezelfde periode werden de tieners naar de bioscoop gelokt met de I was A Teenager....-reeks die goed scoorde. I Was A Teenage Werewolf werd geregisseerd door Gene Fowley en de hoofdrol werd vertolkt door Michael Landon (Little House On The Prairie en Bonanza)

Ook de Hammerstudios droegen hun steentje bij met The Curse Of The Werewolf (1961) van Terence Fisher, waarin Oliver Reed de pels mocht aantrekken. Volgens kenners is hij de meest schrikwekkende weerwolf geweest aller tijde. Afspinsels en mislukte pogingen bij de vleet zoals Werewolfs On Wheels (1971) van Michel Levesque waar een motorbende in contact komt met een satanische sekte en er pas een weerwolf in voorkomt tijdens de laatse vijf minuten; de draak wordt gestoken met het Watergateschandaal in Werewolf Of Washington (1973) van Milton Moses Ginsberg en in Werewolf Of Woodstock(1975) van John Moffitt krijgt een boer, die hevige tegenstander is van het gelijknamige festival een wolf op zijn dak.

IT'S FOR THE BAKER

Vanaf begin jaren tachtig werden ook de speciale effecten beter. Deze kon men voor het eerst aanschouwen in The Howling (1980) van Joe Dante, die het genre vernieuwde. Vijf sequels volgden, waarvan er enkelen letterlijk om te huilen waren. De grote verrassing was An American Werewolf in London (1981) van John Landis die een perfecte mix vertoonde van pure horror, zwarte humor en schrikeffecten. Het wastevens de eerste keer dat een volledige transformatie in beeld werd gebracht, zonder stop motion of andere cameratrucs dit dankzij het ingenieuze werk van Rick Baker, een specialist op dit vlak.
In een vrije bewerking van Roodkapje naar verhalen van Angela Carter gad Neil Jordan zijn visie op het gegeven in The Company Of Wolfs (1984), waar de seksuele ondertoon de hoofdmoot vormde. Een iets lichtzinnigere productie was Teenwolf (1985) van Rod Daniel met Michael J. Fox over een jongen met puberale problemen. Stephen King's Silver Bullet (1986) van Daniel Attias kreeg een mooie kans om bekeken te worden door een ruim publiek (King was toen hot!). Ook in de vampierenfilm Fright Night (1986) van Tom Holland kwam de weerwolf om het hoekje kijken.

WAT NU?

De laatste tijd is het stil geworden rond de mensenwolven. Is het misschien wel omdat ze met uitsterven bedreigd worden? Of werd hun plaats ingenomen door de seriemoordenaar? Jack Nicholson en Michelle Pfeiffer hebben in Wolf (1994) van Mike Nichols nog een poging ondernomen. Misschien een laatste stuiptrekking met An American Werewolf in Paris (1997) van Anthony Waller geeft dit diertje nog een teken van leven.
In 2001 werd er een stukje nieuw leven geblazen in dit creatuur door Christophe Gans in Le Pacte Des Loups en door Lionel Delplanque met Promenons-nous dans les bois zich baserende op het verhaal van Roodkapje. Nu te zien in Van Helsing van Stephen Sommers is hij hopelijk aan een revival toe. Laat ons hopen!

Patrick Van Laer